به گزارش پترو معدن؛ رقابت جهانی برای دسترسی به منابع قراضه طی سالهای اخیر وارد مرحله تازهای شده است. در شرایطی که ظرفیت کورههای قوس الکتریکی در بسیاری از کشورهای جهان رو به افزایش است و دولتها به دنبال کاهش شدت انتشار کربن در صنایع سنگین هستند، قراضه فولادی به یکی از مهمترین ارکان زنجیره تامین فولاد تبدیل شده است. همزمان برخی کشورهای صادرکننده با اعمال محدودیتهای تجاری و صادراتی تلاش میکنند منابع داخلی خود را حفظ کنند؛ روندی که اهمیت راهبردی این ماده را بیش از پیش آشکار ساخته است.
اهمیت قراضه تنها به جنبه اقتصادی محدود نمیشود. این ماده نقش کلیدی در کاهش مصرف انرژی، کاهش استخراج مواد معدنی و کاهش انتشار گازهای گلخانهای دارد و به همین دلیل به یکی از عناصر اصلی برنامههای توسعه پایدار در صنایع فلزی تبدیل شده است.
بزرگترین تولیدکنندگان قراضه جهان عمدتاً کشورهای صنعتی و توسعهیافته هستند. ایالات متحده، کشورهای عضو اتحادیه اروپا، ژاپن و بریتانیا بخش قابل توجهی از قراضه جهانی را تولید میکنند. حجم بالای خودروهای فرسوده، زیرساختهای قدیمی، صنایع سنگین گسترده و چرخههای بازسازی شهری از مهمترین عوامل شکلگیری منابع عظیم قراضه در این کشورها محسوب میشود.
قراضه فولادی امروزه یکی از بزرگترین جریانهای مواد اولیه در اقتصاد جهانی محسوب میشود. برآوردها نشان میدهد سالانه بیش از ۶۰۰ میلیون تن قراضه آهن و فولاد در جهان جمعآوری و بازیافت میشود که بخش عمده آن مجدداً وارد چرخه تولید فولاد میشود. ارزش بازار جهانی قراضه نیز از مرز ۲۰۰ میلیارد دلار عبور کرده و همزمان با افزایش تقاضا برای تولید فولاد کمکربن، روندی رو به رشد را تجربه میکند.
در بسیاری از این اقتصادها، میزان تولید قراضه از مصرف داخلی فراتر رفته و همین مسئله آنها را به بازیگران اصلی صادرات جهانی تبدیل کرده است. در مقابل، بسیاری از کشورهای در حال توسعه برای تامین خوراک صنایع فولادی خود به واردات قراضه وابسته هستند.
بزرگترین مصرفکنندگان قراضه چه کشورهایی هستند؟
چین به عنوان بزرگترین تولیدکننده فولاد جهان، بزرگترین مصرفکننده قراضه نیز محسوب میشود. این کشور طی سالهای اخیر برنامه گستردهای برای افزایش سهم کورههای قوس الکتریکی در تولید فولاد اجرا کرده و مصرف قراضه آن به بیش از ۲۵۰ میلیون تن در سال رسیده است.
ایالات متحده نیز با مصرف سالانه حدود ۶۰ تا ۷۰ میلیون تن قراضه در جایگاه دوم قرار دارد. بیش از ۷۰ درصد فولاد تولیدی آمریکا از طریق کورههای قوس الکتریکی و بر پایه قراضه تولید میشود. هند نیز با توسعه سریع ظرفیتهای فولادسازی و رشد سرمایهگذاریهای صنعتی، به تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از بزرگترین مصرفکنندگان قراضه در جهان است.
در این میان، ترکیه جایگاه ویژهای دارد. این کشور بزرگترین واردکننده قراضه جهان محسوب میشود و بخش عمده صنعت فولاد آن به واردات قراضه وابسته است. به همین دلیل هرگونه تغییر در جریان تجارت جهانی قراضه، به سرعت بر بازار فولاد ترکیه و در ادامه بر قیمتهای جهانی تاثیر میگذارد.
سالانه بیش از ۱۰۰ میلیون تن قراضه در بازارهای بینالمللی معامله میشود. بخش عمده این تجارت از آمریکای شمالی، اروپا و ژاپن به سمت کشورهای مصرفکننده در خاورمیانه، جنوب آسیا و جنوب شرق آسیا جریان دارد.
ترکیه، هند، پاکستان، بنگلادش و برخی کشورهای آسیایی از مهمترین مقاصد صادرات قراضه به شمار میروند. بازار ترکیه نیز به دلیل حجم بالای واردات و نقش تعیینکننده در کشف قیمت، به یکی از مهمترین مراجع قیمتگذاری قراضه در جهان تبدیل شده است.
فولاد سبز عامل اصلی جهش تقاضا
یکی از مهمترین عوامل افزایش اهمیت قراضه، حرکت جهانی به سمت فولاد سبز است. صنعت فولاد حدود ۷ تا ۸ درصد از انتشار دیاکسیدکربن جهان را به خود اختصاص میدهد و همین موضوع دولتها و شرکتهای بزرگ را به سمت استفاده از روشهای کمکربن سوق داده است.
تولید فولاد از سنگآهن در کورههای بلند به طور متوسط بین ۱.۸ تا ۲.۲ تن دیاکسیدکربن به ازای هر تن فولاد منتشر میکند، در حالی که این میزان در فرآیند تولید مبتنی بر قراضه و کورههای قوس الکتریکی به کمتر از ۰.۵ تن کاهش مییابد. این اختلاف قابل توجه موجب شده قراضه به یکی از مهمترین ابزارهای دستیابی به اهداف زیستمحیطی و کاهش انتشار کربن در صنعت فولاد تبدیل شود.
افزایش مداخلات دولتی در بازار قراضه
همزمان با افزایش اهمیت راهبردی قراضه، دولتها نیز مداخلات بیشتری در این بازار انجام میدهند. کشورهایی مانند روسیه، اوکراین و قزاقستان طی سالهای اخیر با اعمال تعرفههای صادراتی، سهمیهبندی یا محدودیتهای تجاری تلاش کردهاند از خروج منابع داخلی قراضه جلوگیری کنند.
در اتحادیه اروپا نیز بحثهایی درباره محدودسازی صادرات قراضه و حفظ این ماده در داخل مرزهای اتحادیه مطرح شده است. هدف اصلی این سیاستها تامین خوراک صنایع فولادی داخلی و حمایت از برنامههای توسعه فولاد سبز عنوان میشود. با این حال، فعالان بازار معتقدند چنین اقداماتی میتواند موجب کاهش شفافیت بازار و افزایش نوسانات قیمتی در سطح جهانی شود.
وابستگی بالای صنعت فولاد ترکیه به واردات قراضه باعث شده این کشور به حساسترین نقطه بازار جهانی تبدیل شود. هرگونه محدودیت صادراتی در اروپا یا آمریکا میتواند مستقیماً هزینه تامین مواد اولیه فولادسازان ترکیه را افزایش دهد.
از آنجا که بسیاری از معاملات بینالمللی قراضه بر اساس قیمتهای بازار ترکیه انجام میشود، تحولات این کشور معمولاً به عنوان یکی از مهمترین شاخصهای وضعیت بازار جهانی قراضه مورد توجه فعالان صنعت فولاد قرار میگیرد.
چشمانداز پیشرو
با وجود رشد مداوم حجم قراضه در جهان، بسیاری از تحلیلگران معتقدند توسعه سریع ظرفیت کورههای قوس الکتریکی ممکن است در سالهای آینده بازار را با کمبود نسبی قراضه مواجه کند. علاوه بر این، کیفیت قراضه نیز به یکی از چالشهای مهم صنعت تبدیل شده است؛ زیرا بسیاری از صنایع پیشرفته به مواد اولیه با خلوص بالا و ترکیب شیمیایی کنترلشده نیاز دارند.
در چنین شرایطی، رقابت برای دسترسی به منابع قراضه احتمالاً در سالهای آینده تشدید خواهد شد و این ماده نقش پررنگتری در سیاستگذاریهای صنعتی کشورها ایفا خواهد کرد.
در نتیجه، قراضه دیگر تنها یک ماده بازیافتی ساده نیست، بلکه به یک دارایی راهبردی در اقتصاد جهانی تبدیل شده است. همانگونه که نفت خام طی دهههای گذشته نقش تعیینکنندهای در توسعه صنعتی کشورها داشت، اکنون قراضه نیز به یکی از عناصر کلیدی رقابت میان قدرتهای صنعتی جهان تبدیل شده و آینده زنجیره تامین فولاد را تحت تاثیر قرار میدهد.
انتهای پیام/
