به گزارش پترو معدن؛ تحلیل گزارش بانک جهانی نشان میدهد که مشکل هدررفت گاز، یک مشکل جهانی، اما با توزیعی بسیار نامتوازن است. تنها ۹ کشور از مجموع بیش از صد کشور تولیدکننده نفت و گاز، مسئول ۸۳ درصد از کل حجم هدررفت جهانی در سال ۲۰۲۵ بودهاند؛ این ۹ کشور شامل روسیه، ایران، عراق، ونزوئلا، مکزیک، لیبی، الجزایر، نیجریه و ایالات متحده هستند.
نکته قابل تامل این است که این کشورها در مجموع تنها ۴۶ درصد از تولید نفت جهان را به خود اختصاص دادهاند و این نسبت نامتناسب، بر اهمیت پیادهسازی سیاستهای موثر و هدفمند در حوزه بازیافت گازهای همراه در این کشورها، به ویژه در بخشهای بالادستی صنعت نفت و گاز، تأکید میکند.
در سالی که جهان بیش از هر زمان دیگری بر اهمیت بهینهسازی مصرف انرژی و کاهش انتشار گازهای گلخانهای تأکید دارد، گزارش جدید بانک جهانی با عنوان «ردیاب جهانی هدررفت گاز ۲۰۲۶» زنگ خطری جدی را به صدا درآورده است. این گزارش نشان میدهد که در سال ۲۰۲۵، حجم کلی گاز هدر رفته در مشعلهای تأسیسات نفتی و گازی، با رشدی ۶ درصدی نسبت به سال پیش، به رقم قابل توجه ۱۶۷ میلیارد متر مکعب (bcm) رسیده است.
این میزان، بالاترین سطح ثبت شده از سال ۲۰۱۹ به شمار میآید و سومین سال متوالی است که شاهد افزایش این روند هستیم. این افزایش، در حالی رخ داده که تولید جهانی نفت تنها ۳.۳ درصد رشد داشته است، که این خود نشاندهنده شکاف فزاینده میان ظرفیت تولید و توانمندی در بازیافت و مدیریت گازهای همراه (Associated Gas) است.
وضعیت ایران در میان کشورهای پیشرو در هدررفت گاز
در بررسی دقیقتر دادههای سال ۲۰۲۵، مشخص میشود که روند افزایش هدررفت گاز در سه کشور روسیه، مکزیک و ایران، بیشترین سهم را در افزایش جهانی داشته است. ایران با ثبت افزایشی ۵ درصدی در حجم هدررفت (معادل ۱.۴ میلیارد متر مکعب)، یکی از سه کشوری است که بیشترین تأثیر را در روند صعودی آمار جهانی داشته است.
گزارش به صراحت اشاره میکند که اگرچه ایران برنامههایی برای سرمایهگذاری در پروژههای بازیافت گاز همراه اعلام کرده است، اما جدول زمانی اجرای این طرحها با تأخیر مواجه شده و این تأخیر، اجرای اهداف بلندمدت توسعهای و زیستمحیطی را با چالش روبرو میسازد.
ابعاد اقتصادی و استراتژیک هدررفت گاز
ارزش اقتصادی گاز هدر رفته در سال ۲۰۲۵، مبلغ قابل توجهی بالغ بر ۵۴ میلیارد دلار برآورد شده است؛ این رقم، تنها بخشی از هزینههای واقعی این پدیده است؛ چرا که شامل هزینههای زیستمحیطی، از دست رفتن فرصتهای تولیدی (مانند پتروشیمی) و کاهش بهرهوری کلی در صنعت نفت و گاز نمیشود.
نکته استراتژیک زمانی آشکارتر میشود که بدانیم حجم ۱۶۷ میلیارد متر مکعب گاز هدر رفته جهانی، برابر با کل مصرف سالانه گاز در قاره آفریقا است و حدود ۵۰ درصد بیشتر از مجموع صادرات سالانه گاز طبیعی مایع (LNG) از طریق تنگه هرمز میباشد. این مقایسه، عمق اتلاف منابع و فرصتهای اقتصادی از دست رفته را به خوبی نشان میدهد.
پیامدهای زیستمحیطی و مسئولیتپذیری
علاوه بر خسارات اقتصادی، هدررفت گاز پیامدهای زیستمحیطی قابل توجهی نیز دارد. انتشار ۴۲۹ میلیون تن دیاکسید کربن معادل (CO2e) در سال ۲۰۲۵، که بخش قابل توجهی از آن ناشی از انتشار متان نسوخته است، بر تعهدات ایران و سایر کشورها در قبال اهداف کاهش انتشار گازهای گلخانهای سایه میاندازد.
در حالی که کشورهایی مانند قزاقستان توانستهاند با اتخاذ راهکارهای فنی و مدیریتی، شدت هدررفت گاز خود را به طور چشمگیری کاهش دهند (۱۶ درصد کاهش)، برای کشورهایی مانند ایران، تمرکز بر ارتقاء زیرساختهای بازیافت گاز، استفاده از تکنولوژیهای نوین و اجرای سریعتر پروژههای موجود، نه تنها برای حفظ منابع اقتصادی، بلکه برای ایفای تعهدات زیستمحیطی و تضمین امنیت انرژی در بلندمدت، امری حیاتی محسوب میشود.
انتهای پیام/
