به گزارش پترو معدن؛ ایران و پاکستان با حدود ۹۰۰ کیلومتر مرز مشترک، دسترسی به بازارهای آسیای مرکزی، شبهقاره و آبهای آزاد و برخورداری از ظرفیتهای گسترده در حوزه انرژی، پتروشیمی، کشاورزی، صنایع غذایی و ترانزیت، از جمله کشورهایی هستند که میتوانند روابط اقتصادی مکمل و پایداری با یکدیگر داشته باشند. با این حال، تجارت میان دو همسایه هنوز فاصله قابل توجهی با ظرفیتهای واقعی دارد؛ فاصلهای که فعالان اقتصادی، بیش از آنکه ناشی از کمبود فرصتهای تجاری بدانند، نتیجه موانع اجرایی، گمرکی، لجستیکی و مالی عنوان میکنند.
در ماههای اخیر، تهران و اسلامآباد بار دیگر بر دستیابی به هدف ۱۰ میلیارد دلاری تجارت دوجانبه تأکید کردهاند؛ هدفی که در صورت تحقق، میتواند جایگاه دو کشور را در معادلات اقتصادی منطقه ارتقا دهد. با این حال، کارشناسان معتقدند تحقق این هدف، پیش از هر چیز نیازمند اصلاح فرآیندهای تجاری و رفع گرههایی است که سالها بر سر راه فعالان اقتصادی قرار داشته است.
بروکراسی نخستین مانع تجارت
در این بین یکی از مهمترین مشکلات تجارت میان ایران و پاکستان، تعدد فرآیندهای اداری و گمرکی است. صادرکنندگان و واردکنندگان معتقدند طولانی بودن تشریفات گمرکی، تعدد مراحل کنترل، تکرار آزمایشهای استاندارد و نبود پذیرش متقابل برخی گواهیهای بهداشتی و استاندارد، زمان ترخیص کالا را افزایش داده و هزینه تجارت را بالا برده است.
رئیس اتاق ایران نیز با اشاره به این مشکلات تأکید کرده است: «تعدد فرآیندهای کنترلی، تکرار آزمایشها، کمبود زیرساختهای لجستیکی و تغییرات بدون اطلاعرسانی مقررات گمرکی از مهمترین موانع توسعه تجارت میان ایران و پاکستان است.» به گفته فعالان اقتصادی، تغییرات ناگهانی مقررات و نبود اطلاعرسانی قبلی، امکان برنامهریزی را از صادرکنندگان و واردکنندگان گرفته و ریسک تجارت را افزایش داده است. بندر کراچی یکی از مهمترین حلقههای زنجیره تأمین کالا برای ایران محسوب و بخشی از کالاهای اساسی و محمولههای ترانزیتی ایران از طریق این بندر جابهجا میشود. با این حال، رسوب کانتینرها و طولانی شدن زمان ترخیص کالا طی سالهای اخیر به یکی از جدیترین دغدغههای فعالان اقتصادی تبدیل شده است.
توقف چندروزه یا حتی چندهفتهای کانتینرها در این بندر، علاوه بر افزایش هزینههای انبارداری و دموراژ، موجب خواب سرمایه، تأخیر در تأمین مواد اولیه واحدهای تولیدی و افزایش قیمت تمامشده کالا میشود. کارشناسان معتقدند کاهش زمان توقف کالا در بندر کراچی و ایجاد هماهنگی بیشتر میان گمرکات دو کشور، میتواند نقش مهمی در کاهش هزینههای تجارت و افزایش سرعت مبادلات ایفا کند.
مرزهایی که با ظرفیت واقعی فاصله دارند
در کنار مشکلات بنادر، وضعیت زیرساختهای مرزی نیز از دیگر عوامل کندی تجارت است. محدود بودن ساعت فعالیت برخی گذرگاهها، کمبود پارکینگ، سردخانه، تجهیزات تخلیه و بارگیری و ضعف خدمات لجستیکی باعث شده است کامیونها ساعتهای طولانی در مرزها متوقف بمانند. علاوه بر این، محدودیتهای حملونقل جادهای و ریلی، ظرفیت جابهجایی کالا را کاهش داده و هزینه حمل را افزایش داده است. به اعتقاد کارشناسان، توسعه حملونقل ریلی و ارتقای زیرساختهای پایانههای مرزی، یکی از مهمترین پیشنیازهای افزایش حجم تجارت میان دو کشور است.
در همین زمینه، سفیر پاکستان در تهران نیز از آمادگی کشورش برای افزایش زمان فعالیت گذرگاههای مرزی خبر داده و گفته است: «امکان حلوفصل این کمبودها وجود دارد و میتوانیم مدت فعالیت مرزها را هفت روز هفته و به صورت ۲۴ ساعته کنیم تا بخشهای خصوصی دو کشور امکان همکاری بیشتری داشته باشند.» در صورت عملیاتی شدن این پیشنهاد، بخشی از صفهای طولانی کامیونها و تأخیر در حمل کالا میتواند کاهش یابد.
اقتصاد ایران و پاکستان از ظرفیتهایی برخوردار است که میتواند روابط دو کشور را به سطحی فراتر از تجارت مرزی برساند؛ از همکاری در حوزه انرژی و پتروشیمی گرفته تا کشاورزی، صنایع غذایی، دارو، ترانزیت و خدمات فنی و مهندسی. اما فعال شدن این ظرفیتها مستلزم آن است که موانع اجرایی سالها مورد انتقاد بخش خصوصی، جای خود را به تسهیلگری، هماهنگی گمرکی و توسعه زیرساختهای مشترک بدهد. در چنین شرایطی، هدف ۱۰ میلیارد دلاری دیگر یک شعار نخواهد بود، بلکه به افقی دستیافتنی برای روابط اقتصادی تهران و اسلامآباد تبدیل میشود.
انتهای پیام/
