به گزارش پترو معدن؛ کرمان از نظر پتانسیل طبیعی تولید انرژی خورشیدی، در سطحی قرار دارد که بسیاری از کشورهای پیشرو در این صنعت تنها می‌توانند آرزوی آن را داشته باشند. میانگین تابش خورشیدی در کرمان ۶.۲۱ کیلووات‌ساعت بر مترمربع در روز ثبت شده است； رقمی که در مقایسه با میانگین آلمان حدود ۲.۳ کیلووات‌ساعت، بیش از دو برابر و نیم است. ایران به‌طور کلی با میانگین ۳۰۰ روز آفتابی در سال و تابش سالانه بیش از ۲۸۰۰ کیلووات‌ساعت بر مترمربع، یکی از قطب‌های بالقوه انرژی خورشیدی جهان شناخته می‌شود و کرمان در قلب این پتانسیل قرار دارد.
این مزیت طبیعی، در سال‌های اخیر به جذب سرمایه‌گذاری و صدور مجوزهای گسترده منجر شده است. تا مهرماه ۱۴۰۵، برای ۶۷۳۸ مگاوات ظرفیت نیروگاه خورشیدی در استان کرمان مجوز صادر شده و برای ۱۵۸۵ مگاوات قرارداد به ثبت رسیده است. معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار کرمان، تعهد سال ۱۴۰۵ استان را ۶۸۰ مگاوات اعلام کرده و هدف رسیدن به ظرفیت هزار مگاواتی خورشیدی تا پایان سال را ترسیم کرده است. در سطح ملی نیز ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر ایران از مرز ۶۰۰۰ مگاوات عبور کرده و هدف‌گذاری ۱۲۰۰۰ مگاواتی تا پایان سال ۱۴۰۵ دنبال می‌شود. کرمان در این معادله ملی، سهمی تعیین‌کننده دارد؛ سهمی که هنوز به طور کامل محقق نشده است.
کرمان با تابش سالانه بیش از ۵.۲ کیلووات‌ساعت بر مترمربع در روز، یکی از مستعدترین مناطق جهان برای تولید برق خورشیدی است و تا مهرماه ۱۴۰۵ برای ۶۷۳۸ مگاوات ظرفیت خورشیدی مجوز صادر کرده؛ رقمی که استان را در جایگاه نخست کشور قرار داده است. کرمان در نقشه انرژی ایران، همزمان دو تصویر متضاد را به نمایش می‌گذارد. در یک سو، استانی که با تابش سالانه بیش از ۵.۲ کیلووات‌ساعت بر مترمربع در روز، یکی از بهترین نقاط جهان برای تولید برق خورشیدی است و در صدور مجوز نیروگاه‌های خورشیدی رتبه نخست کشور را در اختیار دارد. در سوی دیگر، استانی که در تبدیل این مجوزها به برق واقعی، به رتبه چهارم کشور سقوط کرده و از استان‌های اصفهان و مرکزی عقب افتاده است.
این شکاف، در یک عدد به‌طور خلاصه نمایان می‌شود: صنایع و معادن کرمان متعهد شده‌اند تا پایان سال ۱۴۰۵ ظرفیت ۵۰۰ مگاواتی نیروگاه خورشیدی را وارد مدار کنند، اما پس از گذشت هفت ماه از سال، تنها ۵۰ مگاوات از این تعهد محقق شده است؛ یعنی دقیقاً ۱۰ درصد. همزمان، بزرگ‌ترین پروژه اقتصادی کشور در حوزه تولید سل‌های خورشیدی با سرمایه‌گذاری ۱۵ هزار میلیارد تومان در بخش ماهان کرمان کلید خورده است. پرسش راهبردی این است: چگونه استانی که هم بهترین آفتاب ایران را دارد و هم بزرگ‌ترین زنجیره تولید سل خورشیدی کشور را میزبانی می‌کند، در اتصال این ظرفیت به شبکه برق از سایر استان‌ها عقب مانده است؟
در میان این تنگناها، یک تحول راهبردی در حال وقوع است که می‌تواند معادله بلندمدت کرمان را تغییر دهد. بزرگ‌ترین پروژه اقتصادی کشور در حوزه تولید سل‌های خورشیدی، با سرمایه‌گذاری ۱۵ هزار میلیارد تومان در بخش ماهان کرمان عملیات اجرایی خود را آغاز کرده است. این پروژه، کرمان را از یک مصرف‌کننده صرف فناوری خورشیدی به یک تولیدکننده زنجیره ارزش تبدیل می‌کند و می‌تواند وابستگی ایران به واردات سل و پنل خورشیدی را کاهش دهد.
در کنار این پروژه، نیروگاه ۱۰ مگاواتی ماهان ۱ در زمینی به مساحت ۱۵ هکتار و با سرمایه‌گذاری بالغ بر ۶۵۰۰ میلیارد ریال در حال احداث است و پروژه نیروگاه فتوولتاییک «خورشید دل ماهان» نیز با سرمایه‌گذاری ۱۲ میلیون یورو کلنگ‌زنی شده است. این مجموعه، یک خوشه صنعتی در حال شکل‌گیری را نشان می‌دهد که می‌تواند مزیت‌های اقتصادی مقیاس، انتقال دانش فنی و اشتغال تخصصی را برای استان به همراه داشته باشد.
با این حال، این زنجیره نیز در گرو عبور از همان گلوگاه اتصال به شبکه است. اگر تولید سل و پنل در ماهان رونق بگیرد اما نیروگاه‌های ناشی از آن نتوانند به شبکه متصل شوند، سرمایه‌گذاری در بالادست زنجیره نیز با تردید مواجه خواهد شد. به همین دلیل، پروژه ماهان را نمی‌توان جدا از اصلاح شبکه و تسریع در اتصال نیروگاه‌ها تحلیل کرد. کرمان در نقطه‌ای ایستاده که می‌تواند هم تولیدکننده فناوری باشد و هم مصرف‌کننده آن؛ اما تحقق این هر دو نقش، به یک تصمیم همزمان برای سرمایه‌گذاری در شبکه و رفع موانع اداری نیاز دارد.
کرمان و امنیت انرژی ایران آزمون تبدیل پتانسیل به قدرت
کرمان، در معادله امنیت انرژی ایران، تنها یک استان نیست؛ یک ذخیره راهبردی است. در شرایطی که کشور با ناترازی برق، محدودیت‌های ارزی و تحریم‌های فناوری دست‌وپنجه نرم می‌کند， توانایی کرمان در تبدیل آفتاب فراوان به برق پایدار، می‌تواند بخشی از فشار بر شبکه ملی را کاهش دهد و الگویی برای سایر استان‌های مستعد باشد. هدف‌گذاری ۱۲۰۰۰ مگاواتی تجدیدپذیرها تا پایان سال ۱۴۰۵، بدون سهم فعال کرمان قابل تحقق نیست.
از منظر راهبردی، سه اولویت برای ایران در قبال کرمان قابل شناسایی است. نخست، سرمایه‌گذاری هدفمند در ظرفیت شبکه انتقال و توزیع استان، به‌ویژه پست‌های ۱۳۲ کیلوولت و خطوط اتصال نیروگاه‌های خورشیدی، به‌عنوان پیش‌نیاز هرگونه توسعه ظرفیت. دوم، ساده‌سازی فرآیندهای اداری و تسریع در تخصیص ارز و تأمین تجهیزات，به‌گونه‌ای که سرمایه‌گذار از مرحله مجوز تا اتصال، با وقفه‌های غیرضروری مواجه نشود. سوم، تکمیل زنجیره ارزش داخلی از تولید سل در ماهان تا نیروگاه‌های خورشیدی در سراسر استان，تا کرمان نه فقط میزبان پروژه‌ها، بلکه مالک فناوری و ارزش افزوده آن باشد.
کرمان در سال ۱۴۰۵ هم رکورد مجوز زده و هم زنگ خطر اجرا را به صدا درآورده است. مجوز ۶۷۳۸ مگاواتی، ظرفیتی است که اگر به برق تبدیل شود，می‌تواند معادلات انرژی ایران را تغییر دهد. اما تجربه ۵۰ مگاوات از ۵۰۰ مگاوات نشان می‌دهد که پتانسیل طبیعی و مجوز کاغذی، بدون شبکه‌ای که آن را جذب کند، به برق و توسعه منجر نمی‌شود. تصمیم امروز برای رفع گلوگاه اتصال، تعیین‌کننده این است که کرمان به «پایتخت خورشیدی ایران» تبدیل شود یا به استانی که آفتابش را تنها بر کاغذ ذخیره کرده است.
انتهای پیام/
