به گزارش پترو معدن؛ در شرایطی که آینده صنعت فولاد جهان با توسعه فناوریهای کممصرف، کاهش انتشار کربن، افزایش بهرهوری و حرکت به سمت تولید سبز پیوند خورده است، برخورداری از دانش فنی بومی به یکی از مهمترین مؤلفههای قدرت صنعتی کشورها تبدیل شده است. فناوری پرد (PERED) بهعنوان یکی از شاخصترین دستاوردهای فناورانه صنعت فولاد ایران، نشان داد که ظرفیتهای مهندسی کشور میتوانند از مرحله استفاده از فناوریهای وارداتی عبور کرده و به خلق، توسعه و بهرهبرداری صنعتی از دانش فنی دست یابند. این فناوری با ایجاد توان داخلی در طراحی و اجرای واحدهای احیای مستقیم، علاوه بر کاهش وابستگی و جلوگیری از خروج ارز، زمینه افزایش رقابتپذیری صنعت فولاد، توسعه پروژههای بزرگ و حضور ایران در بازار صادرات دانش و خدمات فنی را فراهم کرده است.
هیچ صنعتی با خرید فناوری، به جایگاه پیشرو در جهان نرسیده است؛ کشورهایی که امروز صاحب قدرت صنعتی هستند، زمانی این مسیر را با خلق، توسعه و مالکیت فناوری آغاز کردهاند. در اقتصاد صنعتی امروز، برخورداری از منابع اولیه به تنهایی تضمینکننده قدرت و رقابتپذیری نیست؛ بلکه کشورهایی در زنجیره ارزش جهانی جایگاه بالاتری به دست میآورند که توانایی توسعه دانش فنی و تبدیل آن به فناوری صنعتی را داشته باشند. صنعت فولاد ایران نیز برای ادامه مسیر رشد خود، نمیتواند تنها به مزیتهایی مانند ذخایر سنگآهن و منابع انرژی متکی باشد؛ زیرا آینده این صنعت به میزان توانمندی کشور در دستیابی، توسعه و مالکیت فناوریهای پیشرفته وابسته است.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر آشکار میشود که بدانیم صنعت فولاد یکی از صنایع راهبردی کشور به شمار میآید و بخش قابل توجهی از توسعه صنعتی، اشتغال و ایجاد ارزش افزوده به عملکرد این صنعت وابسته است. با این حال، توسعه پایدار فولاد تنها با افزایش ظرفیت تولید محقق نمیشود؛ بلکه نیازمند فناوریهایی است که بتوانند همزمان بهرهوری اقتصادی، کاهش مصرف منابع و الزامات زیستمحیطی را پاسخ دهند. در چنین شرایطی، بومیسازی فناوری دیگر صرفاً یک اقدام فنی نیست، بلکه بخشی از راهبرد استقلال و قدرت صنعتی کشور محسوب میشود.
تجربه سالهای گذشته نشان داد که وابستگی به فناوریهای خارجی میتواند یکی از چالشهای مهم صنایع بزرگ باشد. در پروژههای صنعتی، دانش فنی تنها به تجهیزات و ماشینآلات محدود نمیشود؛ بلکه طراحی فرآیند، مهندسی، راهاندازی، رفع مشکلات عملیاتی و امکان توسعه و بهبود فناوری، بخش اصلی ارزش یک پروژه را تشکیل میدهد. بنابراین کشوری که تنها مصرفکننده فناوری باشد، در بسیاری از مواقع برای توسعه و حتی نگهداری ظرفیتهای صنعتی خود نیازمند دریافت خدمات از خارج خواهد بود.
در چنین شرایطی، توسعه فناوری پرد (PERED) را باید فراتر از یک دستاورد فنی در تولید آهناسفنجی ارزیابی کرد. این فناوری نتیجه تلاش برای ایجاد یک توانمندی داخلی در یکی از مهمترین حلقههای زنجیره فولاد است؛ حلقهای که نقش تعیینکنندهای در تامین مواد اولیه واحدهای فولادسازی کشور دارد. با توجه به محدودیت منابع قراضه در ایران، آهناسفنجی سهم اصلی خوراک بسیاری از کارخانههای فولادی را تشکیل میدهد و به همین دلیل، هر تحول فناورانه در این بخش میتواند بر کل صنعت فولاد اثرگذار باشد.
ارزش اصلی پرد (PERED) در این است که صنعت فولاد ایران را از جایگاه استفادهکننده صرف از فناوری، به سمت توسعهدهنده دانش فنی حرکت داده است. شکلگیری این فناوری به معنای ایجاد ظرفیت داخلی برای طراحی، مهندسی، اجرا و بهبود مستمر فرآیند تولید آهناسفنجی است؛ ظرفیتی که میتواند وابستگی به دانش خارجی را کاهش دهد، از خروج ارز جلوگیری کند و امکان توسعه پروژههای صنعتی را حتی در شرایط محدودیتهای بینالمللی افزایش دهد.
البته توسعه این فناوری به معنای نادیده گرفتن نقش فناوریهای پیشین در صنعت فولاد جهان نیست. روشهایی مانند میدرکس طی دهههای گذشته سهم مهمی در توسعه تولید آهناسفنجی داشتهاند و تجربه ارزشمندی برای این صنعت ایجاد کردهاند. اما تغییر شرایط صنعت فولاد، افزایش اهمیت مصرف بهینه انرژی، کاهش هزینههای تولید و ضرورت حرکت به سمت تولید کمآلاینده، نیازمند اصلاح و ارتقای فناوریهای موجود بود. پرد (PERED) در همین مسیر شکل گرفت تا با بهبود برخی فرآیندها، پاسخ مناسبی به نیازهای جدید صنعت فولاد ارائه دهد.
یکی از مهمترین معیارهای سنجش موفقیت یک فناوری، عبور آن از مرحله طراحی و رسیدن به مرحله بهرهبرداری صنعتی است. فناوری پرد (PERED) امروز در چندین واحد تولید آهناسفنجی کشور مورد استفاده قرار گرفته و عملکرد آن در شرایط واقعی تولید به اثبات رسیده است. شرکت صنعت فولاد شادگان، مجتمع فولاد میانه، فولاد غدیر نیریز و احیا استیل فولاد بافت از جمله مجموعههایی هستند که واحدهای احیای مستقیم آنها بر پایه این فناوری فعالیت میکنند.
تجربه این واحدها نشان میدهد که توسعه فناوری داخلی زمانی میتواند به یک مزیت واقعی تبدیل شود که توانایی پاسخگویی به نیازهای صنعت در مقیاس عملیاتی را داشته باشد. علاوه بر این، حرکت به سمت احداث واحدهای مگامدول آهناسفنجی بر پایه فناوری پرد (PERED) نشاندهنده آن است که این فناوری ظرفیت توسعه در مقیاسهای بزرگتر را نیز داراست و میتواند در برنامههای آینده صنعت فولاد کشور نقشآفرین باشد.
اهمیت پرد (PERED) تنها به داخل کشور محدود نمیشود. زمانی که یک فناوری بتواند نیازهای یک صنعت بزرگ را پاسخ دهد و به سطحی از بلوغ برسد که مورد توجه سرمایهگذاران خارجی قرار گیرد، به یک دارایی فناورانه تبدیل میشود. انتقال فناوری به خارج از مرزها، علاوه بر ایجاد درآمد، جایگاه کشور را از صادرکننده مواد اولیه و محصولات فولادی به سمت صادرکننده دانش و خدمات فنی ارتقا میدهد؛ مسیری که ارزش افزوده بالاتری برای اقتصاد ایجاد میکند.
از سوی دیگر، آینده صنعت فولاد جهان به سمت تولید سبز و کاهش انتشار کربن حرکت میکند. محدودیتهای زیستمحیطی و افزایش اهمیت توسعه پایدار باعث شده است که فناوریهای کممصرف و کمآلاینده به یکی از معیارهای اصلی رقابت در صنعت فولاد تبدیل شوند. کاهش مصرف آب و انرژی، بهبود بهرهوری فرآیند و امکان حرکت به سمت استفاده از گازهای پاکتر، از جمله موضوعاتی هستند که فناوریهای آینده باید به آنها پاسخ دهند.
با وجود اهمیت این دستاورد، نباید فراموش کرد که خلق فناوریهای صنعتی نتیجه سالها دانشاندوزی، تحقیق، تجربه و اصلاح مستمر است. کشورهایی که امروز صاحب فناوریهای بزرگ صنعتی هستند، همواره از پژوهشگران، مهندسان و توسعهدهندگان فناوری خود حمایت کردهاند. برای تکرار تجربههایی مانند پرد (PERED)، باید مسیر حمایت از نوآوری و مخترعان تقویت شود؛ حمایتی که تنها به منابع مالی محدود نیست، بلکه شامل اعتماد به توان داخلی، ایجاد فرصت اجرای پروژههای واقعی، حمایت از تحقیق و توسعه و فراهم کردن مسیر حضور در بازارهای جهانی است.
فناوری پرد (PERED) نشان داد که صنعت فولاد ایران میتواند از مرحله مصرف فناوری عبور کند و به سمت خلق و توسعه دانش فنی حرکت کند. ارزش این دستاورد تنها در تولید آهناسفنجی نیست، بلکه در ایجاد یک ظرفیت پایدار فناورانه برای آینده صنعت کشور نهفته است؛ ظرفیتی که میتواند وابستگی را کاهش دهد، رقابتپذیری را افزایش دهد و جایگاه ایران را در زنجیره جهانی فناوری فولاد ارتقا بخشد.
انتهای پیام/
