به گزارش پترو معدن؛ بازار جهانی نفت هفتهای کمسابقه و پرتنش را پشت سر گذاشت؛ جایی که تشدید جنگ میان ایران و ائتلاف آمریکا-اسرائیل بار دیگر نشان داد، مساله ژئوپلیتیک چگونه میتواند مسیر قیمت انرژی را تغییر دهد. در این شرایط بهای نفت برنت با عبور از مرز ۸۹دلار به بالاترین سطح از آوریل۲۰۲۴ رسید و طی یک هفته نزدیک به ۲۰درصد افزایش یافت؛ جهشی که یادآور شوک انرژی سال ۲۰۲۲ است. با وجود وعده آمریکا برای اسکورت نفتکشها در تنگه هرمز، بازار همچنان نسبت به اختلال عرضه نگران است؛ بهویژه آنکه عبور نفتکشها از این گلوگاه حیاتی حدود ۹۰درصد کاهش یافته است.
همزمان توقف بخشی از زیرساختهای انرژی منطقه و افزایش هزینه حملونقل، فشار صعودی بر قیمتها وارد کرده است. چین نیز برای تضمین عبور امن نفتکشها، تلاشهای دیپلماتیک را آغاز کرده، زیرا حدود ۴۵درصد واردات نفت این کشور از تنگه هرمز عبور میکند. در سوی دیگر، آمریکا با بررسی گزینههایی مانند آزادسازی ذخایر استراتژیک و اعطای معافیت برای خرید نفت روسیه میکوشد از تشدید بحران جلوگیری کند.
کاهش شدید عبور نفتکشها از تنگه هرمز
بر اساس دادههای شرکت ردیابی نفتکشها، حجم عبور نفتکشها از تنگه هرمز اکنون نسبت به هفته گذشته حدود ۹۰درصد کاهش یافته است؛ رقمی که نشان میدهد بازار عملا با یک شوک لجستیک مواجه شده است. در حالت عادی، ماهانه حدود ۱میلیون تن نفتکوره از این تنگه راهی بازارهای آسیایی میشود که معادل حدود ۲۴ هزار بشکه در روز است و حدود ۷۰درصد آن به جنوب شرق آسیا میرسد. اما با تشدید تنشها و افزایش خطرات امنیتی برای کشتیها، بسیاری از خطوط کشتیرانی و مالکان نفتکشها از عبور از این مسیر خودداری میکنند. نتیجه این وضعیت، کاهش سریع عرضه سوخت کشتیها در بازارهای منطقهای و جهش قیمتها در مراکز مهم بانکرینگ، بهویژه سنگاپور، بوده است.
پریانکا ساچدوا، تحلیلگر ارشد بازار در شرکت فیلیپ نووا، معتقد است ادامه توقف فعالیتها در تنگه هرمز میتواند پیامدهای عمیقی برای بازار انرژی داشته باشد. به گفته او، هر روزی که جریان نفت در هرمز متوقف بماند، دو اثر مهم بر بازار خواهد داشت: نخست، عدم امکان ذخیرهسازی حدود ۲۰میلیون بشکه نفت در روز و دوم، کاهش جریان عرضه به بازار جهانی که در نهایت میتواند قیمتها را به سطوح بالاتری سوق دهد. در چنین فضایی، دولت آمریکا بهدنبال یافتن راههایی برای مهار جهش قیمت انرژی است.
مقامات کاخ سفید اعلام کردهاند که واشنگتن در حال بررسی مجموعهای از گزینهها برای کنترل بازار است؛ از جمله آزادسازی نفت از ذخایر استراتژیک آمریکا، اعطای معافیت در مقررات اختلاط سوخت و حتی مداخله در بازار معاملات آتی نفت. این گزینه آخر از منظر تاریخی اقدامی غیرمعمول محسوب میشود، زیرا بهجای تاثیرگذاری بر عرضه فیزیکی نفت، مستقیما بر بازارهای مالی و ابزارهای مشتقه تمرکز دارد. در همین راستا، وزارت خزانهداری آمریکا نیز اقداماتی را برای کاهش فشار بر بازار انرژی آغاز کرده است.
معافیت برای خرید نفت روسیه
یکی از مهمترین این اقدامات، صدور معافیتهایی برای خرید نفت روسیه بوده است؛ نفتی که پیشتر به دلیل تحریمها خرید آن با محدودیتهای جدی روبهرو شده بود. این معافیتها به برخی شرکتها اجازه میدهد نفت روسیهای را که در نفتکشها ذخیره شده خریداری کنند و از این طریق بخشی از کمبود عرضه ناشی از جنگ خاورمیانه جبران شود. اولین گروه از دریافتکنندگان این معافیتها پالایشگاههای هند بودهاند؛ پالایشگاههایی که در ماههای گذشته تحت فشار سیاسی برای کاهش خرید نفت روسیه قرار داشتند. اکنون با صدور این مجوزها، شرکتهای هندی بار دیگر خرید محمولههای روسی را آغاز کردهاند و میلیونها بشکه نفت را برای تامین خوراک پالایشگاههای خود سفارش دادهاند. این تحول نشان میدهد که در شرایط بحران انرژی، ملاحظات اقتصادی میتواند بر فشارهای ژئوپلیتیک غلبه کند.
بر اساس دادههای شرکت ردیابی نفتکشها «کلپر»، در حال حاضر حدود ۳۰ میلیون بشکه نفت روسیه در نفتکشهایی که در مناطق اقیانوس هند، دریای عرب و تنگه سنگاپور مستقر هستند، ذخیره شده است. بخشی از این نفت بهصورت ذخیرهسازی شناور نگهداری میشود و میتواند در صورت نیاز به سرعت وارد بازار شود. این ذخایر میتوانند تا حدی به کاهش فشار عرضه کمک کنند، اما بسیاری از تحلیلگران معتقدند در صورت تداوم اختلال در هرمز، این حجم نفت برای متعادل کردن بازار کافی نخواهد بود. با وجود جهش اخیر قیمتها، برخی تحلیلگران معتقدند واکنش بازار هنوز نسبتا محدود بوده است. تونی سایکامور، تحلیلگر موسسه IG، میگوید اگرچه قیمت نفت در این ماه نزدیک به ۲۰درصد افزایش یافته، اما هنوز تنها حدود 3.4دلار بالاتر از میانگین چهار سال گذشته قرار دارد.
به گفته او، این مساله نشان میدهد بازار هنوز سناریوی بدبینانهتری مانند انسداد کامل و طولانیمدت تنگه هرمز را در قیمتها لحاظ نکرده است. بااینحال، بسیاری از ناظران بازار انرژی هشدار میدهند که در صورت ادامه جنگ و گسترش آن به دیگر کشورهای تولیدکننده منطقه، وضعیت میتواند بهسرعت تغییر کند. خاورمیانه همچنان یکی از مهمترین مراکز تولید نفت جهان است و هرگونه اختلال گسترده در تولید یا صادرات آن میتواند تعادل شکننده بازار انرژی را بر هم بزند.
در چنین شرایطی، آینده قیمت نفت بیش از هر زمان دیگری به تحولات سیاسی و نظامی وابسته شده است. از یک سو، واشنگتن تلاش میکند با ابزارهای مالی و سیاستی مانع از جهش شدید قیمتها شود و از سوی دیگر، ادامه درگیریها در منطقه ریسکهای عرضه را افزایش میدهد. این کشمکش میان نیروهای ژئوپلیتیک و ابزارهای اقتصادی تعیین خواهد کرد که آیا بازار نفت وارد دورهای تازه از شوک انرژی میشود یا اینکه تلاشهای سیاسی برای مهار بحران، مانع از شکلگیری یک جهش قیمتی پایدار خواهد شد.
انتهای پیام/
