به گزارش پترو معدن؛ بحران ناترازی انرژی در ایران، پیش از آنکه ریشه در کمبود منابع مالی یا شرایط اقلیمی داشته باشد، ماحصل گرههای کور بروکراتیک و موانع در سطح تنظیم گری است. در شرایطی که تابستانها با قطعی مکرر برق مواجهیم و احداث نیروگاههای بزرگمقیاس زمانبر است، توسعه سریع سامانههای خورشیدی پشتبامی و انشعابی، سریعترین و در دسترسترین راهکار استراتژیک برای بازگرداندن پایداری به شبکه انرژی کشور محسوب میشود.
بررسیهای کارشناسی نشان میدهد که استقرار پنلهای خورشیدی بر بامهای مسکونی، تجاری و صنعتی، تطابق کاملی با پیک مصرف شبکه (ناشی از بار سرمایشی در تابستان) دارد. تولید برق دقیقاً در نقطه مصرف که از مزایای اصلی پنل خورشیدی است علاوه بر کاهش چشمگیر تلفات شبکه انتقال و توزیع، میتواند در فصلهای سرد سال نیز با کاهش تقاضا از شبکه، از فشار مضاعف بر تأمین گاز نیروگاههای حرارتی را بکاهد. با این حال، چرا روند توسعه این ظرفیت عظیم در بامهای شهرها و شهرکهای صنعتی با کندی روبهروست؟
ریشه این عقبماندگی را باید در خلأهای ساختاری توسعه تولید پراکنده جستجو کرد. در واقع گلوگاه اصلی عدم توسعه سامانههای پشتبامی، نیازمند رفع موانع حقوقی و قانونی، تامین سریع تر تجهیزات و ایجاد ساز وکار فروش برق تولیدی حاصل از این نوع نیروگاه ها در جهت ایجاد بازار و انگیزهی اقتصادی لازم برای آن ها است تا بتوان با رفع موانع نهادی پیش پای شهروندان و کسبوکارها، مسیر این سرمایهگذاری خرد و اثربخش را هموار کرد.
جهت اقدام عملیاتی و خروج از بنبست فعلی، اجرای یک بسته سیاستی در یک پنجره زمانی ششماهه متناسب با شرایط حساس کشور با تمرکز ویژه بر نیروگاههای انشعابی و پشتبامی الزامی است:
هوشمندسازی و اتوماسیون مجوزهای نیروگاههای مقیاس کوچک: فرآیند ثبتنام و صدور مجوز در سازمان انرژیهای تجدیدپذیر(ساتبا) و شرکتهای توزیع برق منطقهای برای متقاضیان خانگی و صنعتی باید به صورت کاملاً سیستمی و آنی دربیاید تا سردرگمی شهروندان در ادارات کاهش یابد.
تنوعبخشی به مدلهای قراردادی: علاوه بر خرید تضمینی، باید با ایجاد سازوکارهای نوین (نظیر قراردادهای دوجانبه مستقیم یا تسهیل ورود تجمیعکنندگان)، مسیر درآمدی شفاف و مطمئنی برای صاحبان نیروگاههای پشتبامی ایجاد کرد.
اولویتبخشی به خودتأمینی برق: سیاستهای تشویقی باید بهگونهای اصلاح شوند که مشترکانی که روی بام خود برق تولید و مصرف میکنند، از معافیتهای جذاب در قبوض و پاداشهای مدیریت مصرف بهرهمند شوند.
تسهیل تأمین تجهیزات خرد: تسریع فوری در صدور مجوزهای واردات اینورترها و دیگر تجهیزات متناسب با مقیاس خانگی، همزمان با حمایت از تولیدکنندگان داخلی، برای کاهش هزینه تمامشده نصب نیروگاه در بامها ضروری است.
تدوین چارچوب حقوقی مشاع برای ساختمانهای چندمالکیتی: فقدان قوانین شفاف برای استفاده از مشاعات در آپارتمانها، بزرگترین مانع توسعه سامانههای اشتراکی خورشیدی است. تدوین یک رویه حقوقی یکپارچه، ظرفیت بینظیر بامهای مجتمعهای مسکونی را آزاد میکند.
توسعه شبکهای از نصابان و پیمانکاران محلی: آموزش، استانداردسازی و رتبهبندی شرکتهای کوچک پیمانکاری در سطح محلات و شهرها، تضمینکننده نصب سریع، ایمن و استاندارد سامانههای پشتبامی برای عموم مردم خواهد بود. این اقدام مستلزم توسعه مقررات پیرامون تجمیع کنندگان برق، هرچه سریع تر توسط وزارت نیرو است.
با سرعت یافتن گذار به انرژیهای نو و تلاش کشورهای مختلف برای توسعه پروژههای زیرساختی وسیع و مطمئن بهمنظور پاسخگویی به نیازهای آینده، برقآبی بهعنوان محبوبترین منبع انرژی تجدیدپذیر در سطح جهانی جایگاه خود را استحکام بخشیده است.
برقآبی حدود یکششُم از مجموع تولید برق در جهان را به خود اختصاص داده و پس از زغالسنگ و گاز طبیعی، در مقام سوم قرار دارد. سهم این صنعت در تولید انرژی حدود ۶۰ درصد بیشتر از نیروگاههای هستهای و همچنین فراتر از دیگر منابع انرژی تجدیدپذیر است.
بر اساس اطلاعات کارشناسان، تولید برق از منابع آبی در سال ۲۰۲۱ با رشد جزئی به ۴۴۱۴ تراوات ساعت رسیده که در مقایسه با ۴۳۶۰ تراوات ساعت سال ۲۰۲۰ به ثبت رسیده است. همچنین در این مدت، ظرفیت تولید حدود ۱۷ گیگاوات در سال ۲۰۲۰ و ۱۴ گیگاوات در سال ۲۰۲۱ افزایش یافته است.
در شرایطی که کشور با چالشهای ناشی از تغییرات اقلیمی، کاهش منابع آبی و عدم تعادل در تولید و مصرف انرژی روبهرو است، اهمیت نیروگاههای برقآبی در حفظ پایداری شبکه برق بهمراتب بیشتر شده است. در فصل تابستان و با افزایش تقاضای برق، انتظار میرود که سهم عمدهای از تأمین انرژی کشور، همچون سالهای گذشته، بهعهده نیروگاههایی باشد که از ظرفیتهای آبی کشور بهره میبرند.
تحقیقات نشان میدهد که ظرفیت نیروگاههای برقآبی در کشور به ۱۲ هزار مگاوات میرسد و این نیروگاهها تقریباً ۱۵ درصد از کل ظرفیت تولید برق کشور را تشکیل میدهند. سخنگوی صنعت آب کشور اعلام کرده است که ظرفیت نصبشده نیروگاههای برقآبی در ایران بیش از ۱۲ هزار مگاوات بوده و در مقاطعی از سال جاری، حدود ۱۱ هزار مگاوات برق از این نیروگاهها به شبکه وارد شده است؛ رقمی که تأثیر بسزایی در پایداری شبکه برق کشور داشته است.
او همچنین خاطرنشان کرده است که سرمایهگذاریهای صورتگرفته در دهههای اخیر در زمینه توسعه سدها و نیروگاههای برقآبی، امسال به کمک شبکه انرژی کشور آمده و این ظرفیت میتواند در صورت حفظ ذخایر و عدم وجود محدودیتهای شدید در تأمین سایر سوختها، در سناریوهای تأمین برق زمستان مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، کاهش رهاسازی از برخی سدها، از جمله سد امیرکبیر، بخشی از استراتژی مدیریت منابع آب بوده تا ذخایر برای زمانهای نیاز حفظ شود و تولید برقآبی نیز ادامه یابد.
با وجود قرارگیری در ماه پایانی تابستان و استفاده از ظرفیت نیروگاههای برقآبی در این فصل، درصد پرشدگی زنجیره سدهای کارون به ۷۴ درصد، سد دز به ۷۵ درصد، سد کرخه به ۵۰ درصد و سد گتوند به ۶۴ درصد رسیده است. ذخیرهسازی آب در این سدها بهمنظور پشتیبانی از شبکه برق کشور انجام شده و نیروگاههای برقآبی در سال جاری نقش فعال و مؤثری در تأمین انرژی ایفا کردهاند.
انتهای پیام/
