به گزارش پترو معدن؛ قیمت نفت برنت در معاملات صبح ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ (۸ مهر ۱۴۰۵) به ۱۰۳٫۷۳ دلار رسید. این رشد پس از آن رخ داد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با کاهش تحریم‌های ایران مخالفت کرد. بازار این تصمیم را نشانه ادامه محدودیت در عرضه نفت ایران ارزیابی می‌کند. اهمیت این رقم برای مخاطب عام روشن است. نفت گران‌تر هزینه حمل‌ونقل و تولید را در سراسر جهان بالا می‌برد. این افزایش هزینه در نهایت می‌تواند به تورم جهانی دامن بزند و بر بازار طلا و ارز نیز اثر بگذارد. داده‌ها نشان می‌دهد قیمت هر بشکه نفت برنت ۱٫۱۴ دلار یعنی ۱٫۱۱ درصد افزایش یافت. برنت شاخص اصلی قیمت‌گذاری نفت در بازارهای جهانی است. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت، شاخص نفت آمریکا، نیز با ۱۵ سنت افزایش به ۸۹٫۵۰ دلار رسید.
نگاه ماهانه تصویر روشن‌تری از روند بازار می‌دهد. نفت برنت در مسیر ثبت رشدی حدود ۱۴ درصدی در ماه سپتامبر قرار دارد. اگر این رقم تا پایان معاملات حفظ شود، بیش‌ترین رشد ماهانه این شاخص از ژوئیه خواهد بود. نفت آمریکا نیز در مسیر رشد ماهانه حدود ۴ درصدی است. کشمکش اصلی بازار اکنون میان نگرانی از کمبود عرضه و توان تقاضای جهانی در برابر قیمت‌های بالاست. حفظ تحریم‌ها به معنای ادامه محدودیت بخشی از عرضه جهانی است. مسیر قیمت‌ها در روزهای آینده به تحولات سیاسی و داده‌های عرضه و تقاضا وابسته خواهد بود.
آخرین داده‌های تفصیلی قابل ردیابی درباره نفت ایران نشان می‌داد بارگیری نفت خام و میعانات ایران که در ماه مارس به حدود ۲ میلیون بشکه در روز رسیده بود، در ماه اوت به محدوده ۲۲۰ تا ۲۵۵ هزار بشکه در روز سقوط کرده است. کپلر، ورتکسا و تاکرز در ابتدای سپتامبر به رویترز گفته بودند از زمان بازگشت محاصره دریایی آمریکا در میانه ژوئیه، محموله تازه قابل مشاهده‌ای از نفت خام ایران از طریق هرمز به چین نرسیده است.
۱۰۷ میلیون بشکه نفت روی آب
مقیاس این وضعیت را می‌توان در حجم ذخایر شناور دید. بر اساس داده‌های ورتکسا، مجموع نفت خام ایران روی آب در اواخر اوت حدود ۱۰۷ میلیون بشکه برآورد شده بود؛ در حالی که در پایان ژوئیه این رقم حدود ۱۳۵ میلیون بشکه بود. در همان زمان، حدود ۴۱.۷ میلیون بشکه نفت ایران در ذخایر شناور در سمت غربی محدوده محاصره قرار داشت. همچنین برآورد نشان می‌داد ۲۹ نفتکش داخل هرمز حدود ۳۶.۱۱ میلیون بشکه نفت خام حمل می‌کردند.
این اعداد توضیح می‌دهند چرا ممکن است هم‌زمان دو تصویر ظاهراً متناقض دیده شود: نفت ایران هنوز در بازار عرضه شود، اما صادرات تازه از پایانه‌های ایران محدود بماند. بخشی از بازار از نفتی تغذیه می‌شود که از قبل روی آب قرار گرفته است.
یک هشدار درباره اعداد هرمز
ردیابی نفتکش‌ها در شرایط جنگی یک محدودیت جدی دارد. بخشی از کشتی‌ها سامانه شناسایی خودکار یا AIS را خاموش می‌کنند یا داده‌های آنها کامل نیست. کپلر و سایر شرکت‌های ردیابی نیز تأکید کرده‌اند که کشتی‌های فاقد سیگنال فعال ممکن است در آمار دیده نشوند.
بنابراین رقم ۹.۷۱۹ میلیون بشکه یا تعداد نفتکش‌های ثبت‌شده را باید بهترین برآورد قابل مشاهده دانست، نه شمارش مطلق تمام محموله‌های عبوری. این محدودیت برای صادرات ایران اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا تجارت نفت ایران سال‌هاست بخش قابل توجهی از فعالیت خود را از طریق ناوگان تحریم‌شده، انتقال کشتی‌به‌کشتی و شیوه‌های کم‌شفاف‌تر انجام می‌دهد.
هرمز قبل از جنگ چه معنایی داشت؟
برای فهمیدن فاصله موجود، کافی است به سال گذشته نگاه کنیم. آژانس بین‌المللی انرژی می‌گوید در سال ۲۰۲۵ روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآورده نفتی از هرمز عبور می‌کرد؛ معادل نزدیک به یک‌چهارم تجارت دریایی نفت جهان. از این مقدار، حدود ۱۵ میلیون بشکه نفت خام و میعانات و نزدیک به پنج میلیون بشکه فرآورده نفتی بود. سهم ایران از این جریان در سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۴۱ میلیون بشکه در روز شامل ۱.۶۹ میلیون بشکه نفت خام و میعانات و حدود ۷۲۰ هزار بشکه فرآورده بوده است. این رقم اهمیت هرمز را برای ایران نشان می‌دهد.
عربستان و امارات مسیرهای جایگزینی دارند که بخشی از نفتشان را بدون عبور از هرمز به بازار می‌رساند. اما طبق ارزیابی آژانس بین‌المللی انرژی، ایران در کنار عراق، کویت، قطر و بحرین برای بخش عمده صادرات نفت خود به هرمز متکی است. همین تفاوت زیرساختی باعث می‌شود هر محدودیت در هرمز برای همه تولیدکنندگان اثر یکسانی نداشته باشد.
بازار به تعداد بشکه نگاه می‌کند نه پرچم نفتکش
برای بازار جهانی، خبر خوب سپتامبر روشن است: نفت بیشتری از منطقه خارج شده است. همین افزایش جریان باعث شد بخشی از نگرانی درباره کمبود نفت خام کاهش پیدا کند و قیمت برنت در معاملات ۲۹ سپتامبر ۲.۶ درصد افت کند.
گلدمن ساکس نیز در ۳۰ سپتامبر برآورد کرد صادرات نفت خام خلیج فارس به حدود ۲۳.۳ میلیون بشکه در روز رسیده و به میانگین سال ۲۰۲۵ نزدیک شده است؛ این رقم با آمار ۱۶.۳ میلیون بشکه‌ای کپلر تناقض مستقیمی ندارد، زیرا دامنه جغرافیایی و تعریف جریان‌های محاسبه‌شده در برآوردها متفاوت است. اما از نگاه هر کشور صادرکننده، سؤال متفاوت است. برای عربستان، سپتامبر ماه بازیابی بخشی از صادرات از دست‌رفته بود. برای بازار، ماه افزایش عرضه بود. اما درباره ایران، آخرین داده‌های عمومی هنوز نشانه‌ای از بازگشت مشابه آنچه برای عربستان دیده شده ارائه نمی‌کند.
هرمز بازتر شده نه عادی
پس پاسخ پرسش اصلی شاید این باشد: هرمز بازتر شده است، اما هنوز برای همه به یک اندازه باز نشده است. تعداد نفتکش‌ها بیشتر شده، میلیون‌ها بشکه دیگر وارد بازار شده و صادرات خاورمیانه به بالاترین سطح هفت ماه گذشته رسیده است.
اما هنوز حدود ۳.۲ میلیون بشکه در روز از صادرات نفت خام منطقه نسبت به فوریه کم است. تردد کشتی‌ها با شرایط پیش از جنگ فاصله دارد و در حالی که عربستان صادرات خود را بیش از دو برابر ماه قبل کرده، ایران همچنان با محدودیت در رساندن بشکه‌های تازه به مشتری اصلی خود مواجه است. بازار نفت معمولاً به یک عدد نگاه می‌کند: چند بشکه به مقصد رسیده؟ سپتامبر نشان داد پاسخ این سؤال برای خاورمیانه نسبت به چند ماه قبل امیدوارکننده‌تر شده است. اما وقتی پرچم نفتکش‌ها را جدا کنیم، داستان کشورها یکی نیست. هرمز دوباره نفت بیشتری عبور می‌دهد؛ مسئله این است که نفت چه کسی از آن عبور می‌کند.
انتهای پیام/
