به گزارش پترو معدن؛ بهرام شکوری، رئیس کمیسیون معدن اتاق بازرگانی ایران، درباره تغییرات ایجادشده در مسیر صادرات محصولات معدنی گفت: بخشی از کاهش وزن صادرات را باید در شرایط حمل‌ونقل و تغییر مسیرهای صادراتی جست‌وجو کرد. با محدود شدن مسیر دریایی، صادرات بسیاری از محصولات معدنی که حجم بالایی دارند و ارزش اقتصادی آنها برای حمل زمینی پایین است، دیگر صرفه سابق را ندارد.
وی توضیح داد: زمانی که امکان استفاده از حمل دریایی وجود دارد، محصولاتی با حجم بالا و ارزش واحد پایین نیز می‌توانند با هزینه قابل قبول به بازارهای مقصد برسند، اما انتقال همین کالاها از طریق زمینی هزینه حمل را به شکل قابل‌توجهی افزایش می‌دهد. در نتیجه، در شرایطی که مسیر دریایی به‌دلیل محاصره اقتصادی ایران با محدودیت مواجه است، طبیعی است بخشی از کالاهایی که پیش از این صادر می‌شدند، از چرخه صادرات خارج شوند. در مقابل، محصولاتی که ارزش اقتصادی بالاتری نسبت به وزن خود دارند، امکان بیشتری برای استفاده از مسیرهای زمینی و حفظ بازار صادراتی خواهند داشت.
شکوری با اشاره به افزایش صادرات به ترکیه نیز گفت: در شرایط فعلی، ترکیه یکی از مسیرهای مهم و تقریبا باز برای جابه‌جایی کالاهای صادراتی ایران است و بخشی از رشد صادرات ثبت‌شده به این کشور را باید از زاویه نقش آن در ترانزیت بررسی کرد، نه صرفا به‌عنوان افزایش تقاضای بازار داخلی ترکیه.
وی افزود: تجربه ترکیه را می‌توان تا حدی با نقش دبی در سال‌های گذشته مقایسه کرد؛ به این معنا که بخشی از کالاهایی که از ایران به دبی صادر می‌شد، الزاما برای مصرف در بازار امارات نبود و از این مسیر به بازارهای دیگر می‌رسید. به گفته او، در مورد ترکیه نیز ممکن است همین الگو شکل گرفته باشد و بخشی از محصولات صادراتی ایران پس از ورود به این کشور، به سمت بازارهای دیگری از جمله چین منتقل شوند.
رئیس کمیسیون معدن اتاق بازرگانی ایران تاکید کرد: افزایش سهم ترکیه در آمار صادرات را نباید بدون توجه به مسیر واقعی کالاها تفسیر کرد؛ زیرا تغییر مقصد ثبت‌شده در آمار گمرکی الزاما به معنای تغییر مقصد نهایی محصول نیست. در شرایط محدودیت مسیرهای دریایی، مسیرهای زمینی و کشورهای واسط می‌توانند نقش پررنگ‌تری در تداوم تجارت خارجی ایران پیدا کنند.
صادرات زنجیره‌های اصلی معدن و صنایع معدنی
حجم صادرات محصولات معدنی در سهماه نخست سال با کاهش قابل‌توجهی همراه بوده است. در بهار۱۴۰۵، وزن صادرات زنجیره‌های اصلی معدن و صنایع معدنی حدود ۴۰درصد کاهش یافت؛ درحالی‌که ارزش صادرات این گروه‌ها تنها حدود ۲درصد افت کرده است. کارشناسان معتقدند این شکاف، از تغییر در ترکیب کالاها و مسیرهای صادراتی حکایت دارد. محدودیت حمل دریایی و افزایش هزینه حمل زمینی، صادرات کالاهای حجیم و کم‌ارزش را بیش از گذشته تحت فشار قرار داده است.
در همین راستا، ترکیه با رشد قابل‌توجه در ارزش صادرات به یکی از مسیرهای مهم تجارت ایران تبدیل شده است؛ مسیری که لزوما به معنای مصرف نهایی کالا در این کشور نیست. فعالان معدنی، محدودیت‌های لجستیک، افت تولید و دشواری بازگشت ارز را از موانع تداوم صادرات می‌دانند. بر این اساس، حفظ جریان صادرات، مستلزم تنوع‌بخشی به بازارها، توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و کاهش موانع مبادلات است.
صادرات معدن ایران در بهار۱۴۰۵ بیش از آنکه تصویری از یک افت ساده در تجارت خارجی ارائه دهد، نشانه‌هایی از تغییر در شکل و مسیر این تجارت دارد. به گفته مصطفی طاهری، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس ، در سهماه نخست امسال، وزن صادرات زنجیره‌های اصلی معدن و صنایع معدنی (شامل آهن و فولاد، مس، آلومینیوم و سرب و روی) حدود 40 درصد کاهش یافته، اما ارزش صادرات این گروه‌ها تنها نزدیک به ۲درصد پایین آمده است. این فاصله قابل‌توجه میان «تناژ» و «ارزش» نشان می‌دهد که کوچک‌شدن حجم صادرات لزوما به همان نسبت از درآمد ارزی این بخش کم نکرده و ترکیب کالاهای صادرشده نیز در حال تغییر است.
در این میان، زنجیره فولاد، به ویژه محصولات بالادستی و حجیم، فشار بیشتری را تجربه کرده، درحالی‌که برخی زنجیره‌های فلزی توانسته‌اند سهم بیشتری از ارزش صادرات را حفظ کنند. همزمان، نقشه بازارهای صادراتی نیز دستخوش تغییر شده است؛ صادرات به ترکیه از لحاظ ارزش در این دوره با رشد قابل توجه مواجه شده است. البته بخشی از کالاهای واردشده به ترکیه ممکن است در ادامه به بازارهای دیگر، از جمله چین، منتقل شود.
داده‌های بهار امسال دو تغییر همزمان را نشان می‌دهند؛ سبک‌تر شدن سبد صادراتی از نظر وزن و تغییر مسیر بخشی از تجارت از بازارهای سنتی. این وضعیت در شرایطی رخ داده که صادرات معدن همزمان از محدودیت‌های حمل‌ونقل خارجی و برخی اختلالات داخلی در تولید و صادرات فولاد اثر پذیرفته است. در نتیجه، برای ارزیابی عملکرد این بخش، دیگر نمی‌توان تنها به میزان تناژ صادرات تکیه کرد؛ ارزش واحد کالا، ترکیب زنجیره‌ها و مقصد صادرات نیز به همان اندازه اهمیت پیدا کرده‌اند.
انتهای پیام/
