به گزارش پترو معدن؛ میانگین ضریب بهرهبرداری از صنعت فولاد جهان در سال۲۰۲۴ در بازه ۷۲ تا ۷۵درصد گزارش شده است. با وجود این ایران در مقام دهمین فولادساز بزرگ جهان با ظرفیت به‌مراتب پایین‌تری فعالیت می‌کند. ضریب بهرهبرداری از این صنعت در سال۱۴۰۴ حدود ۶۴درصد محاسبه می‌شود. تولید با ظرفیت پایین، از شدت حاشیه سود بنگاه‌ها کاسته و رقابت‌پذیری واقعی آن را در بازار جهانی تحت‌تاثیر منفی قرار داده است.
با توجه به ذخایر غنی معدنی ایران و نقش صنعت فولاد به‌عنوان یکی از بخش‌های راهبردی اقتصاد، انتظار می‌رود حمایت‌های دولتی از این حوزه تداوم یابد. با این حال، در یک چارچوب سیاستگذاری کارآمد، انتظار می‌رفت تمرکز بیشتری بر توسعه متوازن زیرساخت‌ها و تقویت همه‌جانبه ظرفیت‌های تولیدی صورت گیرد. بسیاری از دولت‌ها به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه، فولاد را یک ماده اولیه استراتژیک ضروری برای صنعتی شدن، توسعه زیرساخت‌ها و امنیت ملی می‌دانند.
اهمیت فولاد برای کشورها به قدری است که در مواردی بدون توجه به تعادل میان عرضه و تقاضا، سرمایه‌گذاری در این صنعت را توجیه می‌کنند. تلاش هند برای دستیابی به ظرفیت ۳۰۰میلیون تن تا سال۲۰۳۰ و افزایش ظرفیت اندونزی از ۱۰میلیون تن به ۳۰میلیون تن، نشان‌دهنده این محاسبه استراتژیک است. همزمان کشورهای غنی از منابع معدنی با هدف به حداکثر رساندن ارزش افزوده از مواد اولیه، در زنجیره تولید فولاد سرمایه‌گذاری می‌کنند. در این میان، رونق مقطعی قیمت فولاد در بازارهای جهانی به‌عنوان یکی از محرک‌های اصلی سرمایه‌گذاری در ایجاد و توسعه واحدهای صنعتی این بخش عمل می‌کند.
افت ضریب بهرهبرداری از صنعت فولاد یکی از چالش‌هایی است که روند سودآوری در این صنعت را در بازه‌های زمانی مختلف در سطح جهانی تحت‌تاثیر منفی قرار داده است. برای درک ضریب بهرهبرداری از واحدهای فولادی باید تاکید کرد که ظرفیت فولاد به حداکثر خروجی تولید بالقوه یک کارخانه فولادسازی در یک دوره زمانی مشخص اشاره دارد که معمولا بر حسب میلیون‌تن در سال اندازه‌گیری می‌شود. ظرفیت اسمی نشان‌دهنده حداکثر نرخ تولید است که توسط تولیدکنندگان تجهیزات در شرایط عملیاتی ایده‌آل مشخص می‌شود.
ظرفیت موثر، محدودیت‌های عملیاتی از جمله زمان‌های توقف، تعمیر و نگهداری، محدودیت‌های ترکیب محصول، دسترسی به مواد اولیه و برنامه‌ریزی نیروی انسانی را در نظر می‌گیرد و معمولا ۵ تا ۱۰درصد کمتر از ظرفیت اسمی است. در مقابل، ظرفیت عملیاتی بیانگر میزان تولید واقعی قابل دستیابی در شرایط فعلی بازار، شیوه‌های مدیریتی و راهبردهای بهرهبرداری است. از این رو، مطالعات امکان‌سنجی و تحلیل‌های عرضه بازار باید تمایز دقیقی میان این مفاهیم قائل شوند تا از برآورد بیش از حد ظرفیت واقعی بازار جلوگیری شود.
کاهش سودآوری با افت تولید
براساس آمار منتشرشده توسط انجمن جهانی فولاد، ضریب بهرهبرداری موثر برای کسب سود منطقی در واحدهای فولادی بسته به فرآیندهای تولید، تفاوت‌هایی دارد. اما در حالت کلی می‌توان این‌طور ادعا کرد که هر ۵ واحد درصد کاهش در بارگیری کارخانه معمولا حاشیه سود را ۲ تا ۳درصد کاهش می‌دهد. ظرفیت مازاد فولاد جهانی در حال حاضر حدود ۷۲۰میلیون تن است؛ یعنی تقریبا ۳۵درصد از ظرفیت فولاد خام جهانی بدون استفاده مانده است. این مازاد ظرفیت به شدت در چین متمرکز است که تقریبا ۴۰۰میلیون تن از مازاد جهانی را تشکیل می‌دهد. پس از آن هند (۵۰میلیون تن)، اروپا (۴۰میلیون تن) و کشورهای مستقل مشترک‌المنافع-CIS (۳۰میلیون تن) بیشترین ظرفیت مازاد صنعت فولاد را در اختیار دارند. روند سریع صنعتی شدن چین در طول دهه‌های اخیر به رشد قابل‌توجه ظرفیت فولادسازی این کشور در سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵ منجر شد.
ظرفیت مازاد نشان‌دهنده یک چالش ساختاری در صنعت فولاد جهانی است؛ صنعتی که به‌دلیل ماهیت سرمایه‌بر و برخورداری از هزینه‌های ثابت بالا، در برابر نوسانات تقاضا و قیمت بسیار حساس است. کاهش سودآوری در این بخش می‌تواند پیامدهای متعددی از جمله تشدید رقابت قیمتی و حرکت به سمت رفتارهای غیرکارآمد در بازار را به همراه داشته باشد. در ادامه، افت درآمد و سودآوری شرکت‌ها معمولا توان سرمایه‌گذاری در حوزه‌هایی مانند نوسازی فناوری و پروژه‌های زیست‌محیطی را کاهش می‌دهد. در چنین شرایطی، بخشی از بنگاه‌ها برای تداوم فعالیت به حمایت‌های دولتی یا یارانه‌های مستقیم و غیرمستقیم متکی می‌شوند؛ موضوعی که می‌تواند به تداوم مازاد ظرفیت و تعمیق ناکارآیی در سطح صنعت منجر شود.
ظرفیت بهرهبرداری صنایع فولاد جهان
میزان استفاده از ظرفیت جهانی فولاد در سال۲۰۲۴ به‌طور متوسط ۷۲ تا ۷۵درصد بوده است که حکایت از ظرفیت مازاد ساختاری مزمن در سراسر صنعت فولاد جهان دارد. چین که بیش از نیمی از ظرفیت جهانی این محصول استراتژیک را تشکیل می‌دهد، تقریبا با ۷۳درصد ظرفیت بهرهبرداری فعالیت می‌کند. در همین‌حال ظرفیت بهرهبرداری از صنایع فولادی در کشورهای اروپایی به‌طور متوسط حدود ۶۸درصد، آمریکای شمالی ۷۵درصد و هند ۷۸درصد گزارش شده است. دستیابی به سودآوری پایدار در صنایع فولادی مستلزم بهرهبرداری از حدود ۸۰ تا ۸۵درصد ظرفیت تولید است. در صورتی که نرخ استفاده از ظرفیت در یک واحد فولادی به زیر ۸۰درصد کاهش یابد، حاشیه سود به‌سرعت افت کرده و فشار مالی بر بنگاه افزایش می‌یابد.
انتهای پیام/
