به گزارش پترو معدن؛ تنگه باب‌المندب یکی از هشت گذرگاه راهبردی از مجموع ۱۴ تنگه و مسیر آبی مهم جهان است. تنگه هرمز نیز در همین گروه قرار دارد و کنترل دو گذرگاه از این هشت مسیر، از نظر تعداد معادل ۲۵ درصد آنهاست؛ هرچند اهمیت اقتصادی این گذرگاه‌ها یکسان نیست. تفاوت اصلی هرمز و باب‌المندب در امکان استفاده از مسیر جایگزین است.
کشتی‌ها در صورت اختلال در باب‌المندب می‌توانند مسیر خود را تغییر دهند، اما این اقدام حدود ۱۴ تا ۱۵ روز به زمان سفر و نزدیک به ۲ میلیون دلار به هزینه هر کشتی اضافه می‌کند. در مقابل، برای بخش بزرگی از صادرات نفت خلیج فارس، جایگزین مستقیمی با ظرفیت مشابه تنگه هرمز وجود ندارد.
پیش از هفتم اکتبر ۲۰۲۳، حدود ۸ تا ۱۲ درصد تجارت جهانی به ارزش ۷۰۰ میلیارد تا یک تریلیون دلار و روزانه ۴ تا ۵ میلیون بشکه نفت از باب‌المندب عبور می‌کرد. پس از آن، تردد کشتی‌ها در مقاطعی حدود ۵۰ درصد کاهش یافت و با وجود احیای نسبی، درگیری‌های بعدی دوباره امنیت این مسیر را تحت تاثیر قرار داد. از آنجا که بیش از ۵۰ تا ۶۰ درصد تجارت عبوری از این گذرگاه با اروپا ارتباط دارد، هرگونه اختلال در باب‌المندب بیشترین فشار اقتصادی را بر تجارت اروپا با شرق وارد می‌کند.
یکی از مهم‌ترین پیامد‌های اقدامات اخیر یمن، افزایش ابهام درباره طرح‌های جایگزین تنگه هرمز است. این طرح‌ها شامل پنج مسیر اصلی می‌شوند؛ احیای خطوط قدیمی مانند مسیر عراق به سوریه، احداث خطوط جدید مانند عراق به خلیج عقبه، توسعه خطوط موجود از جمله پترولاین و فجیره، گسترش زیرساخت‌های انرژی در سایر نقاط جهان و جایگزینی بخشی از مصرف نفت با منابع دیگر انرژی. سه گزینه نخست به زیرساخت‌های انتقال نفت منطقه وابسته‌اند.
برای مثال افزایش ظرفیت خط پترولاین از حدود ۷.۵ میلیون به ۱۱ میلیون بشکه در روز مطرح است اما اقدامات انصارالله نشان داده که احداث یا توسعه خطوط لوله به‌تنهایی امنیت انتقال نفت را تضمین نمی‌کند؛ زیرا چاه‌های تولیدی، ایستگاه‌های پمپاژ، خطوط انتقال، پایانه‌های صادراتی و کشتی‌ها همگی در معرض حمله قرار دارند. در چنین شرایطی، سرمایه‌گذاران باید احتمال آسیب به زیرساخت‌های جدید و هزینه‌های سنگین بازسازی آنها را در نظر بگیرند؛ به‌ویژه اگر تاسیسات تولید نفت هدف قرار گیرند که احیای آنها زمان‌برتر و پرهزینه‌تر است.
پالایشگاه جیزان عربستان سعودی همچنان از مدار تولید خارج است. این پالایشگاه با ظرفیت روزانه ۴۰۰ هزار بشکه، یکی از مراکز مهم‌پالایش نفت عربستان در ساحل دریای سرخ به شمار می‌رود و در ماه‌های گذشته چندین بار هدف حمله قرار گرفته است. در کنار محدودیت‌های تولید در خاورمیانه، صادرات گازوئیل روسیه نیز با افت قابل توجهی روبه‌رو شده است.
بر اساس اظهارات پاتریک دی‌هان، رئیس بخش تحلیل نفت شرکت گس‌بادی، میانگین قیمت گازوئیل در آمریکا همچنان بالاتر از ۶ دلار به‌ازای هر گالن قرار دارد و قیمت بنزین نیز احتمالاً بالاتر از ۴ دلار باقی خواهد ماند. با وجود اقدامات دولت آمریکا برای کاهش فشار قیمت سوخت، از جمله کاهش مالیات سوخت در برخی ایالت‌ها، قیمت‌ها همچنان در سطح بالایی قرار دارند.
بر اساس داده‌های ارائه‌شده در این گزارش، قیمت بنزین آمریکا حدود ۴۲.۳ سنت به‌ازای هر گالن بالاتر از میانگین روز انتخابات سال ۲۰۲۲ است. قیمت گازوئیل نیز نزدیک به یک دلار در هر گالن بالاتر از میانگین ۵.۳۳ دلاری آن در روز انتخابات سال ۲۰۲۲ قرار دارد. این ارقام نشان می‌دهد که قیمت هر دو سوخت در مسیر ثبت بالاترین سطح خود در روز انتخابات آمریکا قرار گرفته‌اند؛ هرچند این موضوع به معنای ثبت رکورد تاریخی قیمت در تمام روزهای سال نیست.
تعمیرات پالایشگاه‌ها در ۲۰۲۷ فشار عرضه را تشدید می‌کند
چشم‌انداز عرضه در سال آینده نیز با محدودیت‌هایی همراه است. بر اساس ارزیابی مورگان استنلی، بازار جهانی سوخت دست‌کم تا اواسط سال ۲۰۲۷ با شرایط عرضه محدود مواجه خواهد بود. این موسسه مالی پیش‌بینی کرده است که در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۷، حجم ظرفیت پالایشی خارج‌شده از مدار به دلیل تعمیرات برنامه‌ریزی‌شده، به حدود ۲.۵ برابر میزان معمول تعمیرات بهاره پالایشگاه‌ها در سطح جهان برسد.
این تعمیرات که بخشی از آن به دلیل تعویق برنامه‌های نگهداری در سال جاری انباشته شده است، می‌تواند ظرفیتی بیش از مجموع ظرفیت پالایشی فعلیِ خارج از مدار در خاورمیانه و روسیه را از دسترس خارج کند. آژانس بین‌المللی انرژی نیز در گزارش ماهانه بازار نفت اکتبر خود هشدار داده است که محدودیت عرضه در بازار گازوئیل و گازوئیل گرمایشی احتمالاً تا میانه سال آینده ادامه خواهد داشت.
انتهای پیام/
