به گزارش پترو معدن؛ بر اساس آمارهای شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، مصرف روزانه سی‌ان‌جی پس از اصلاح نرخ سوم بنزین افزایش یافته و از ۱۴ میلیون و ۷۰۰ هزار مترمکعب در مرداد به ۱۶ میلیون و ۷۰۰ هزار مترمکعب در مهر رسیده است. این رشد حدود ۱۴ درصدی، نشان‌دهنده افزایش استفاده از این سوخت در سبد مصرف خودروهاست؛ روندی که در صورت تداوم می‌تواند به کاهش مصرف بنزین و مدیریت بهتر منابع سوخت کشور کمک کند.
با توجه به معادل‌بودن تقریبی مصرف سی‌ان‌جی و بنزین از نظر حجم جایگزینی در خودروهای دوگانه‌سوز، افزایش ۲ میلیون مترمکعبی مصرف روزانه سی‌ان‌جی به معنای جلوگیری از مصرف روزانه حدود ۲ میلیون لیتر بنزین است. این جابه‌جایی در شرایطی اهمیت دارد که پالایشگاه‌های کشور برای پاسخ‌گویی به تقاضای فزاینده فرآورده‌های نفتی با ظرفیت بالایی فعالیت می‌کنند. افزایش سهم سی‌ان‌جی در سبد سوخت می‌تواند علاوه بر کاهش فشار عملیاتی بر واحدهای پالایشی، به مدیریت ذخایر راهبردی فرآورده‌های نفتی نیز کمک کند. از این منظر، استفاده از ظرفیت موجود سی‌ان‌جی یکی از راهکارهای قابل‌دسترس برای کاهش وابستگی مصرف خودروها به بنزین به شمار می‌رود.
بازگشت تدریجی سی‌ان‌جی به سبد سوخت خودروها
رشد اخیر مصرف سی‌ان‌جی می‌تواند نشانه‌ای از بازگشت تدریجی این سوخت به سبد انرژی بخش حمل‌ونقل باشد. مصرف روزانه سی‌ان‌جی در سال‌های ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ به حدود ۲۴ میلیون مترمکعب نیز رسیده بود، اما تثبیت نرخ بنزین و کاهش توجیه اقتصادی استفاده از سی‌ان‌جی، به افت مصرف این سوخت منجر شد.
در ادامه این روند، با وجود ظرفیت اسمی و مغفول روزانه حدود ۳۵ میلیون مترمکعبی سی‌ان‌جی در کشور، مصرف روزانه آن به حدود ۱۵ میلیون مترمکعب کاهش یافت. فاصله میان مصرف فعلی و ظرفیت موجود نشان می‌دهد که زیرساخت‌های سی‌ان‌جی هنوز امکان افزایش استفاده از این سوخت را دارند؛ البته بهره‌برداری از این ظرفیت به عواملی مانند صرفه اقتصادی برای مصرف‌کننده، دسترسی به جایگاه‌ها و توسعه ناوگان دوگانه‌سوز وابسته است. اصلاح نرخ سوم بنزین یکی از عوامل اثرگذار بر تغییر رفتار مصرف‌کنندگان عنوان شده است، اما افزایش اخیر مصرف سی‌ان‌جی تنها به تغییر قیمت محدود نمی‌شود و اصلاح سازوکارهای توزیع سوخت و توسعه طرح‌های تبدیل خودروها نیز در این روند نقش داشته‌اند.
زیرساخت سی‌ان‌جی و ظرفیت ناوگان دوگانه‌سوز
در کنار مدیریت مصرف، توسعه زیرساخت‌ها و افزایش شمار خودروهای دوگانه‌سوز از الزامات رشد پایدار مصرف سی‌ان‌جی به شمار می‌رود. بر اساس آمارهای ارائه‌شده، اکنون حدود ۴ میلیون و ۳۰۰ هزار خودرو در کشور به‌صورت کارخانه‌ای یا از طریق تبدیل کارگاهی دوگانه‌سوز شده‌اند. همچنین به‌ازای هر یک‌هزار و ۶۰۰ خودرو در کشور، یک جایگاه سی‌ان‌جی وجود دارد. این نسبت از گستردگی زیرساخت سوخت‌رسانی سی‌ان‌جی حکایت دارد، هرچند توزیع جغرافیایی جایگاه‌ها و دسترسی مناسب در همه مناطق یکسان نیست.
توسعه جایگاه‌ها در مناطق کمتر برخوردار همچنان در دستور کار قرار دارد. جنوب کرمان و استان سیستان و بلوچستان از جمله مناطقی هستند که به‌تازگی به این زیرساخت متصل شده‌اند. افزایش دسترسی به جایگاه‌ها در این مناطق می‌تواند زمینه استفاده بیشتر از سی‌ان‌جی را برای ناوگان حمل‌ونقل فراهم کند و از محدودیت‌های ناشی از پراکندگی نامتوازن زیرساخت‌ها بکاهد.
تبدیل رایگان خودروهای پرپیمایش تاکسی‌های اینترنتی
یکی دیگر از اقدام‌های مرتبط با کاهش مصرف بنزین، اجرای طرح تبدیل رایگان خودروهای پرپیمایش فعال در سکوهای حمل‌ونقل اینترنتی به خودروهای دوگانه‌سوز است. این طرح با همکاری وزارت کشور و سکوهای حمل‌ونقل اینترنتی آغاز شده و امکان ثبت‌نام برای خودروهای واجد شرایط در سراسر کشور فراهم شده است. هدف از اجرای این برنامه، استفاده از ظرفیت مغفول سی‌ان‌جی و کاهش مصرف بنزین در خودروهایی است که به دلیل فعالیت مستمر در ناوگان حمل‌ونقل، پیمایش بالایی دارند. جایگزینی بخشی از بنزین مصرفی این خودروها با سی‌ان‌جی می‌تواند در مقایسه با خودروهای کم‌کارکرد، اثر بیشتری بر کاهش تقاضای روزانه بنزین داشته باشد.
مالکان خودروهای مشمول پس از دریافت پیامک می‌توانند به سامانه gcr.niopdc.ir مراجعه کنند، ثبت‌نام خود را تکمیل کنند و کارگاه مجاز موردنظر را انتخاب کنند. معیار انتخاب خودروها در شهرهای مختلف، با توجه به وسعت جغرافیایی و میزان پیمایش متفاوت است؛ به‌گونه‌ای که در برخی مناطق، پیمایش روزانه بیش از ۱۰۰ کیلومتر و در برخی دیگر، انجام ۴۸ سفر در هفته به‌عنوان معیار در نظر گرفته شده است.
افزایش پایدار مصرف سی‌ان‌جی تنها به تقاضای مصرف‌کنندگان وابسته نیست و هماهنگی میان عرضه سوخت، تولید خودروهای دوگانه‌سوز و توسعه جایگاه‌ها نیز در آن نقش دارد. در همین راستا، در دولت چهاردهم پرداخت بخشی از مطالبات انباشته صنعت سی‌ان‌جی در دستور کار قرار گرفت.بر اساس اطلاعات اعلام‌شده، بیش از ۲ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان از مطالبات انباشته این بخش پرداخت شده است. این حمایت مالی با هدف رفع موانع موجود در زنجیره صنعت سی‌ان‌جی انجام شد و به افزایش فعالیت در بخش تولید خودروهای دوگانه‌سوز کمک کرد.
نتیجه اعلام‌شده این روند، رشد ۲۱۰ درصدی تولید خودروهای دوگانه‌سوز کارخانه‌ای در مقایسه با سال ۱۴۰۳ و تبدیل حدود ۹۰ هزار دستگاه خودرو طی دو سال اخیر بوده است. افزایش تولید کارخانه‌ای و تبدیل خودروهای موجود، در کنار توسعه زیرساخت سوخت‌رسانی، می‌تواند به برقراری توازن بهتر میان ظرفیت جایگاه‌ها و شمار خودروهای مصرف‌کننده سی‌ان‌جی کمک کند.
سی‌ان‌جی ابزاری برای مدیریت ناترازی بنزین
افزایش روزانه ۲ میلیون مترمکعبی مصرف سی‌ان‌جی پس از اصلاح نرخ سوم بنزین، ظرفیت این سوخت را برای کاهش مصرف بنزین و مدیریت ناترازی سوخت برجسته کرده است. جایگزینی بخشی از بنزین مصرفی خودروها با سی‌ان‌جی می‌تواند فشار بر پالایشگاه‌ها را کاهش دهد و به حفظ ذخایر راهبردی فرآورده‌های نفتی کمک کند. با این حال، تداوم رشد مصرف به مجموعه‌ای از سیاست‌های مکمل نیاز دارد. پشتیبانی مستمر از زنجیره تأمین، پرداخت به‌موقع تعهدات مالی، توسعه جایگاه‌ها در مناطق کم‌برخوردار و تسریع تبدیل خودروهای عمومی و پرپیمایش از جمله اقدام‌هایی هستند که می‌توانند به تثبیت روند فعلی کمک کنند.
ظرفیت روزانه ۳۵ میلیون مترمکعبی سی‌ان‌جی در برابر مصرف فعلی، نشان می‌دهد که امکان افزایش سهم این سوخت در سبد انرژی حمل‌ونقل همچنان وجود دارد. تحقق این هدف به تنظیم سازوکارهای اقتصادی، دسترسی مناسب به زیرساخت‌ها و افزایش شمار خودروهای دوگانه‌سوز وابسته است؛ عواملی که در کنار هم می‌توانند استفاده از سی‌ان‌جی را به یکی از ابزارهای پایدار مدیریت تقاضای بنزین و تقویت امنیت انرژی کشور تبدیل کنند.
انتهای پیام/
