به گزارش پترو معدن؛ ترکیه در جدول انجمن جهانی فولاد هفتمین تولیدکننده بزرگ فولاد جهان است و خلاف افت شدید ثبت‌شده در خاورمیانه، در دوره مورد بررسی رشد تولید داشته است. البته ترکیه در طبقه‌بندی منطقه‌ای انجمن جهانی فولاد در گروه «اروپا، سایر» قرار می‌گیرد؛ بنابراین نباید رشد تولید آن را مستقیما با رقم خاورمیانه مقایسه کرد، اما عملکرد آن برای سنجش فضای رقابت پیرامونی ایران اهمیت دارد.
رشد تولید ترکیه به‌خودی‌خود به معنای تصاحب بازارهای ایران نیست. با این حال، افزایش تولید یک رقیب در شرایطی که ایران با محدودیت‌های عرضه و لجستیک روبه‌روست، احتمال تشدید رقابت بر سر مشتریان مشترک را مطرح می‌کند. در بازارهایی که خریدار می‌تواند میان چند عرضه‌کننده انتخاب کند، قابلیت تحویل منظم و پیش‌بینی‌پذیر گاهی به‌اندازه قیمت اهمیت دارد. بنابراین، اگر محدودیت‌های ایران طولانی شود، حتی بدون کاهش دائمی ظرفیت تولید، ممکن است حفظ مشتریان صادراتی دشوارتر شود.
بحران انرژی حلقه‌ای که نباید پنهان بماند
فشارهای خارجی تنها بخشی از معادله فولاد ایران هستند. صنعت فولاد کشور به برق و گاز وابستگی بالایی دارد و محدودیت در تامین این نهاده‌ها می‌تواند تولید را کاهش دهد، هزینه هر تن محصول را افزایش دهد و برنامه‌ریزی کارخانه‌ها را مختل کند. توقف یا کاهش فعالیت یک واحد فولادی تنها به همان کارخانه محدود نمی‌ماند. تغییر برنامه تولید می‌تواند بر مصرف مواد اولیه، تولید آهن اسفنجی، عرضه شمش، برنامه حمل‌ونقل و تعهدات فروش اثر بگذارد. در زنجیره‌ای که مراحل تولید به یکدیگر وابسته‌اند، اختلال در یک حلقه ممکن است به حلقه‌های بعدی منتقل شود.
این موضوع از آن جهت مهم است که محدودیت انرژی، خلاف یک اختلال مقطعی در مسیر صادرات، می‌تواند همزمان بر میزان تولید و بهای تمام‌شده اثر بگذارد. اگر تولید کاهش یابد اما هزینه‌های ثابت کارخانه همچنان برقرار باشد، هزینه سربار هر تن محصول نیز ممکن است افزایش پیدا کند. در این حالت، فولادساز از دو سمت تحت فشار قرار می‌گیرد: محصول کمتری برای فروش دارد و هزینه رقابت برای هر تن آن نیز بالاتر می‌رود.
بنابراین، نسبت دادن افت تولید ایران صرفا به تنش‌های منطقه‌ای، بدون بررسی محدودیت‌های انرژی و عملکرد داخلی کارخانه‌ها، تصویر کاملی ارائه نمی‌دهد. برای مشخص شدن وزن هر عامل باید آمار مستقل تولید ایران، میزان محدودیت برق و گاز و تغییرات صادرات در همین دوره بررسی شود.
بازار جهانی هم برای تولیدکنندگان حاشیه امن ایجاد نمی‌کند
در نگاه نخست ممکن است کاهش تولید جهانی به نفع تولیدکنندگان باقی‌مانده باشد؛ اما افت محدود تولید جهان لزوما به معنای کمبود عرضه یا افزایش قیمت فولاد نیست. برآورد انجمن جهانی فولاد در چشم‌انداز اکتبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد تقاضای جهانی فولاد در سال جاری تقریبا بدون تغییر و در سطح یک میلیارد و ۷۲۲ میلیون تن باقی می‌ماند. این انجمن برای سال ۲۰۲۷ رشد ۱.۷ درصدی تقاضا را پیش‌بینی کرده است.
از سوی دیگر، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی در چشم‌انداز فولاد ۲۰۲۶ هشدار داده است که ظرفیت مازاد جهانی می‌تواند تا سال ۲۰۲۸ به ۷۴۵ میلیون تن برسد. به این ترتیب، حتی در بازاری که تولید برخی مناطق کاهش می‌یابد، وجود ظرفیت مازاد و رقابت بر سر فروش می‌تواند مانع از شکل‌گیری یک بازار کم‌عرضه و برخوردار از قیمت‌های بالاتر شود.
این دو روند برای ایران اهمیت دارند. از یک سو، محدودیت‌های منطقه‌ای می‌تواند هزینه عرضه فولاد ایران را افزایش دهد؛ از سوی دیگر، ظرفیت مازاد جهانی به این معناست که خریداران لزوما مجبور نیستند هزینه بالاتر را بپذیرند و ممکن است به سراغ عرضه‌کنندگان دیگر بروند.
به بیان دیگر، کاهش تولید ایران یا خاورمیانه به‌تنهایی تضمینی برای افزایش قیمت فروش و سودآوری فولادسازان نیست. در چنین بازاری، مزیت رقابتی بیش از گذشته به توان تولید با هزینه قابل کنترل، تحویل مطمئن و دسترسی به بازارهای متنوع وابسته است. ترکیه در سپتامبر ۳.۲ میلیون تن فولاد خام تولید کرد که ۰.۸ درصد بیشتر از ماه مشابه سال قبل بود. تولید این کشور در ۹ ماه نخست سال نیز با رشد ۶.۱ درصدی به ۲۹.۸ میلیون تن رسید.
آمار سپتامبر اگرچه حاکی از خروج ایران از فهرست ۱۰ تولیدکننده برتر فولاد جهان است، اما در نهایت یک نتیجه قطعی درباره رتبه جهانی ایران ارائه نمی‌دهد، با این حال، نشانه‌ای جدی از فشار بر محیط تولید و تجارت فولاد در منطقه است. برای ارزیابی واقعی جایگاه ایران باید سه شاخص را همزمان دنبال کرد؛ تغییرات تولید مستقل کشور، روند صادرات به تفکیک محصول و مقصد، و هزینه نهایی رساندن فولاد به مشتری.
انتهای پیام/
