به گزارش پترو معدن؛ تصویر عربستان در بازار جهانی انرژی معمولاً با نفتکش‌های حامل نفت خام گره خورده است، اما آمارهای صادراتی این کشور نشان می‌دهد پشت ویترین نفتی ریاض، تجارت بزرگی از فرآورده‌های پالایشی نیز شکل گرفته است. در سال ۲۰۲۵ از مجموع حدود ۷.۹۲ میلیون بشکه در روز صادرات نفت و فرآورده عربستان، حدود ۱.۴۸ میلیون بشکه در روز فرآورده نفتی بوده است.
به این ترتیب، سهم فرآورده‌ها از سبد صادرات نفتی عربستان به حدود ۱۹ درصد می‌رسد؛ یعنی تقریباً از هر پنج بشکه‌ای که این کشور به بازار جهانی می‌فرستد، یک بشکه دیگر نفت خام نیست و از پالایشگاه خارج شده است.
در مقابل، نفت خام همچنان ستون اصلی تجارت انرژی عربستان محسوب می‌شود. صادرات نفت خام این کشور حدود ۶.۴۳ میلیون بشکه در روز بوده که معادل تقریباً ۸۱ درصد مجموع صادرات نفت و فرآورده است. این نسبت نشان می‌دهد ریاض با وجود توسعه ظرفیت پالایشی، همچنان یکی از بزرگ‌ترین بازیگران بازار جهانی نفت خام باقی مانده است.
ترکیب صادرات فرآورده‌های نفتی عربستان نکته مهم‌تری نیز دارد. گازوئیل با صادرات حدود ۶۷۸ هزار بشکه در روز بزرگ‌ترین محصول پالایشی صادراتی این کشور است و به‌تنهایی حدود ۴۶ درصد کل صادرات فرآورده عربستان را تشکیل می‌دهد.
این حجم به معنای آن است که تجارت گازوئیل دیگر بخش فرعی صادرات انرژی عربستان نیست. ریاض علاوه بر فروش نفت خام، بخشی از بشکه‌های تولیدی خود را در پالایشگاه‌ها به محصولی با ارزش افزوده بیشتر تبدیل کرده و سپس وارد بازارهای بین‌المللی می‌کند.
پس از گازوئیل، بنزین با حدود ۳۰۳ هزار بشکه در روز و سهم نزدیک به ۲۰.۵ درصد در رتبه بعدی قرار دارد. صادرات نفت‌کوره نیز حدود ۲۰۷ هزار بشکه در روز است که تقریباً ۱۴ درصد صادرات فرآورده‌ای عربستان را تشکیل می‌دهد.
سبد فرآورده‌ای عربستان متنوع‌تر شد
صادرات فرآورده عربستان فقط به سه محصول اصلی محدود نیست. نفتا با حدود ۱۰۳ هزار بشکه در روز نزدیک به ۷ درصد سبد صادرات فرآورده را در اختیار دارد. صادرات سوخت جت و نفت سفید نیز حدود ۱۱۱ هزار بشکه در روز برآورد شده و سهمی در محدوده ۷.۵ درصد دارد.
حدود ۸۱ هزار بشکه در روز نیز مربوط به سایر فرآورده‌های نفتی است. بنابراین عربستان در کنار صادرات عظیم نفت خام، عملاً یک سبد صادراتی پالایشی چندمحصولی ایجاد کرده است که از سوخت حمل‌ونقل تا خوراک‌های مورد استفاده در صنایع را پوشش می‌دهد.
ریاض فقط فروشنده نفت خام نیست
اهمیت این اعداد زمانی بیشتر مشخص می‌شود که صادرات فرآورده را بخشی از راهبرد بزرگ‌تر عربستان برای افزایش ارزش زنجیره نفت بدانیم. فروش نفت خام درآمد ایجاد می‌کند، اما تبدیل همان خوراک به گازوئیل، بنزین، سوخت جت و سایر محصولات، امکان حضور در حلقه‌های بیشتری از بازار انرژی را فراهم می‌کند.
سرمایه‌گذاری عربستان در پالایشگاه‌های بزرگ داخلی و همچنین دارایی‌های پالایشی و پتروشیمی خارج از کشور نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است. هدف فقط افزایش تعداد بشکه‌های تولیدشده نیست؛ ریاض تلاش کرده سهم بیشتری از ارزش اقتصادی هر بشکه را پیش از رسیدن آن به مصرف‌کننده نهایی در اختیار بگیرد.
با این حال، اعداد ۲۰۲۵ نشان می‌دهد این تغییر هنوز به معنای عبور عربستان از مدل صادرات نفت خام نیست. ۸۱ بشکه از هر ۱۰۰ بشکه صادرات نفتی این کشور همچنان نفت خام است. تفاوت مهم اینجاست که ۱۹ بشکه باقی‌مانده اکنون بازاری بزرگ ساخته‌اند؛ بازاری که گازوئیل به‌تنهایی تقریباً نیمی از آن را در اختیار دارد.
انتهای پیام/
