به گزارش پترو معدن؛ در آستانه فصل سرما، ناترازی مزمن انرژی در ایران بار دیگر به صدر دغدغه‌های عمومی و تصمیم‌سازی بازگشته است؛ اما آنچه زمستان ۱۴۰۵ را از سال‌های گذشته متمایز می‌کند، همزمانی چند متغیر فشارزا در یک قالب واحد است: کسری ساختاری و افت عرضه گاز که بر اساس برآوردهای کارشناسی در اوج سرما به ۳۰۰ تا ۳۳۰ میلیون مترمکعب در روز می‌رسد در کنار افزایش تقاضای گرمایشی، هشدارهای رسمی درباره ضرورت کاهش ۱۰ تا ۱۵ درصدی مصرف، و در نهایت نگرانی از پایداری زنجیره تأمین سوخت مایع نیروگاه‌ها برای عبور از زمستان ۱۴۰۵.
در روزهای اخیر، انتشار و بازنشر گزارش‌ها و اظهارنظرهای مقام‌های اجرایی کشور، به‌ویژه سخنان محمدرضا عارف معاون اول رئیس‌جمهور و حمید پورمحمدی رئیس سازمان برنامه و بودجه، در کنار هشدارهای کارشناسی و صنفی از جمله اظهارات سندیکای صنعت برق و نیز گزارش‌های میدانی از استان‌های شمالی کشور، نشان می‌دهد که زمستان پیش‌رو می‌تواند به نقطه عطفی برای «تاب‌آوری شبکه انرژی» تبدیل شود؛ نقطه‌ای که در آن، هر تصمیم کوچک در مدیریت مصرف، سیاست‌گذاری قیمت و تأمین سوخت نیروگاهی، اثر بزرگ بر پایداری خدمات عمومی خواهد داشت.
در این میان، تصویر بحران در استان‌های شمالی کشور (گلستان، مازندران و خراسان شمالی) که به‌واسطه موقعیت جغرافیایی در انتهای زنجیره خط انتقال گاز، در معرض افت فشار و قطعی زودهنگام قرار دارند، از هم‌اکنون در قالب مانورهای پدافندی و هشدارهای استانی آشکار شده است؛ نشانه‌ای از آنکه مسئله صرفاً یک هشدار رسانه‌ای نیست، بلکه به لایه‌های عملیاتی و مدیریتی نیز رسیده است.
چرا زمستان ۱۴۰۵ حساس‌تر است؟
ناترازی انرژی در ایران مسئله تازه‌ای نیست؛ اما در زمستان ۱۴۰۵، حساسیت از چند جهت افزایش یافته است.
کسری عظیم عرضه گاز: گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد که علاوه بر ناترازی ساختاری انباشته، آسیب‌دیدگی برخی تأسیسات در جریان جنگ ماه‌های اخیر، ظرفیت تولید گاز را با افت موقت مواجه کرده است؛ به طوری که به گفته مقامات ارشد اجرایی، کسری گاز در نیمه دوم سال تا پیش از اقدامات ترمیمی حتی تا مرز ۵۰۰ میلیون مترمکعب در روز برآورد شده و پس از بازسازی‌های انجام‌شده، کسری خالص روزانه در اوج زمستان همچنان بین ۳۰۰ تا ۳۳۰ میلیون مترمکعب تخمین زده می‌شود.
اوج تقاضای مصرف در سرما: در روزهای سرد، مصرف خانگی به‌سرعت جهش می‌کند و اولویت‌بندی گاز میان «خانگی–تجاری»، «نیروگاهی» و «صنعتی» را به شدیدترین چالش سالانه تبدیل می‌کند.
تنگنای سوخت جایگزین نیروگاه‌ها: اگر گاز نیروگاه‌ها محدود شود، سوخت مایع (گازوئیل و مازوت) باید جایگزین شود. شرکت برق حرارتی گزارش داده که تاکنون ۳.۲ میلیارد لیتر گازوئیل ذخیره‌سازی شده و مخازن نیروگاهی به میزان ۸۲ درصد برای گازوئیل و ۸۴ درصد برای مازوت پر شده‌اند؛ اما چالش اصلی، پایداری لجستیک حمل‌ونقل جاده‌ای و ریلی سوخت در روزهای اوج برودت و یخبندان است که اگر قفل شود، قطع گاز مستقیماً به «قطع سراسری برق» و «فلج شدن صنایع و خدمات» گره می‌خورد.
از هشدار ۱۳ میلیارد مترمکعبی تا سناریوی قطع همزمان گاز و برق
بر پایه مستندات ارسالی، سندیکای صنعت برق با اشاره به اینکه گاز تحویلی به نیروگاه‌ها نسبت به سال گذشته کاهش یافته، از کاهش ۱۳ میلیارد مترمکعبی گاز سخن گفته و هشدار داده است که در برخی شهرها قطع همزمان گاز و برق محتمل خواهد بود؛ آن هم در شرایطی که مخازن سوخت نیروگاه‌ها در معرض مصرف حداکثری قرار دارند.
این هشدار بیش از آنکه یک گزاره رسانه‌ای باشد، بر واقعیت‌های سختِ بهره‌برداری شبکه استوار است: وقتی در پاییز، گاز تحویلی به نیروگاه‌ها کمتر از نیاز باشد یا اولویت به بخش خانگی منتقل شود، نیروگاه‌ها ناگزیر باید از سوخت مایع استفاده کنند. اگر زنجیره لجستیک تأمین سوخت در زمستان دچار وقفه شود، اتاق‌های دیسپاچینگ ناچار به اعمال مدیریت اضطراری بار و یا همان خاموشی بی‌برنامه خواهند شد.
از سوی دیگر، در شهرهای سردسیر شمالی، سناریوی «قطع همزمان گاز و برق» یک خطر دوگانه ایجاد می‌کند: گاز که ستون فقرات گرمایش خانگی است، مختل می‌شود؛ برق که پشتیبان گرمایش، پمپاژ و خدمات شهری است، همزمان محدود می‌شود؛ و این همزمانی می‌تواند زنجیره تأمین آب، گرمایش، ارتباطات و خدمات درمانی را به‌شدت آسیب‌پذیر کند.
انتهای پیام/
